GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE PEYZAJ DESEN DİLİ PRENSİPLERİNİN KENTSEL YEŞİL ALANLARA YANSIMA ANALİZLERİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Parisa DORAJ
Danışman: Sevgi Yılmaz
Özet:Alanında akım veya tasarım kurgusu ile öncü olan veya zaman içerisinde kullanılan prensipleriyle kent, ülke veya dünya çapında sembole dönüşen seçkin parkların planlamaları üzerinde olgusal analizler yaparak peyzaj özellikle park tasarımlarında sistematik bir değerlendirme üslubu geliştirmek, aynı zamanda ortak tasarım ve desen dilinin oluşumunu göstermektedir. Bu çalışmada, dünyada tasarım, akım, kavram veya değerleriyle öncü olan parklar materyal olarak ele alınmış ve onların farklı düşünür ve peyzaj mimarları tarafından oluşturulan değerlere bağlı, genel analiz çerçeveleri oluşturulmuştur. Bu bağlamda analiz yöntemi, makro ve mikro boyutlarda sınıflandırılmış ve değerlendirilmiştir. Bu analizler üç aşamalı olarak yapılmıştır. Birincisi, büyük ölçekteki prensipler makro olgular olarak, Christopher Alexander᾿in desen dilinin kriterleri doğrultusunda analiz edilmiş, ikinci aşama, küçük ölçekteki kriterler, mikro prensipler olarak Simon Bell ve Anne W. Sprin᾿in temel planlama üsluplarından yararlanarak, parkların üzerinde değerlendirmiş ve son aşama olarak bu bulgulardan elde edilen prensiplerin oturma, buluşma ve odak noktaları saptanarak eskiz şeklinde gösterilmiştir. Analizlerden elde edilen verilere bağlı park tasarımlarında genel bir desen dilinin gelişimi ve tasarım kriterlerinin oluşumu önemli faktör olarak değerlendirilmiş, makro ve mikro temel planlama ilkeleri sınıflandırılmıştır. Bu prensiplerin genel çerçevede park uygulamalarında bütüncül kavram ve kurgunun varlığı gösterilerek bu doğrultuda Aziziye ve 100.Yıl parklarında, bulgular bir ortak tasarım dilini öneri proje hazırlanmıştır. Çalışma sonucunda tespit edilen bulgulardan dolayı park tasarımlarında bir desen dilinin oluşumu, planlamalarda belirleyici faktör olarak değerlendirilmiştir. Olguların, bütüncül bir tasarımın ortaya konmasında ve parklarda kavram ve kurgu oluşmasında etkileyici olduğu görünmektedir. Uygulanan Aziziye ve 100.Yıl parklarının tasarımında olgular, tanımlı ve üslup belirten planlama yöntemi olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca bu metodolojik yaklaşımın uygulanan parkların okunaklılığını ve anlaşılabilirliliğini eleştiren, analiz eden ve bu doğrultuda bir üslup oluşumuna neden olan yöntem olarak sınıflandırmak mümkündür. Aziziye ve 100.Yıl parkları ekolojik mantığı ile kurgulanmış, Erzurum kentinin simgeleri ve kültürel değerlerine önem verilmiş, ayrıca insanlara yönelik konforlu mekanlar tasarlanmıştır.