Çiftçilerin tarım sigortası yaptırma kararlarını etkileyen faktörlerin analizi: Erzurum ili Oltu ilçesi örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA OKÇİN
Danışman: Okan Demir
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Erzurum İli Oltu İlçesinde tarım sigortası uygulamasının bilinirlik düzeyi ve çiftçilerin tarım sigortası yaptırma kararı vermelerinde etkili olduğu düşünülen faktörlerin tarım sigortası yaptırmadaki etkileri ve etki düzeyleri ortaya konmak amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmanın ana materyalini Erzurum İli Oltu İlçesine bağlı mahallelerde tarım sigortası yaptıran ve tarım sigortası yaptırmayan çiftçiler ile yüz yüze görüşme şeklinde uygulanan anketlerden elde edilen birincil veriler oluşturmaktadır. Uygulanan toplam anket sayısı 75'i tarım sigortası yaptıran 75'i tarım sigortası yaptırmayan olmak üzere toplam 150 olup, anket verilerinin dökümü ve analize elverişli hale getirilmesi Microsoft Excel programında gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, bazı sosyo-ekonomik işletme özellikleri ile sigorta yaptırma arasındaki ilişkinin ortaya konulması için gözlenen frekanslar ile beklenen frekanslar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını test etmek amacıyla kikare testi kullanılmıştır. Çalışmada çiftçilerin tarım sigortası yaptırmalarına etkili olan faktörlerin belirlenmesi için ekonometrik model olarak probit model ve modelin uygulanmasında NLOGİT programı kullanılmıştır. Bulgular: Sonuçlara göre, çiftçilerin tarım sigortası yaptırmaları ile yaşları arasındaki ilişkide orta yaş grubu (36-50 yaş) sigorta yaptıranların oranının en yüksek olduğu görülmüştür. Eğitim durumu ile sigorta yaptırma arasında ise anlamlı bir ilişki olmadığı fakat bazı gruplarda farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Çiftçilerin tarımdışı gelir faaliyetlerinin olup olmaması ile sigorta yaptırmaları ilişkisi de sorgulanmış tarımdışı gelir sağlayıcı bir faaliyetinin olması, tarımı ana meslek olarak görmemelerine neden olduğu tespit edilmiştir. İncelenen işletmelerde ortalama arazi büyüklüğünün küçük işletme statüsüne girmesi dolayısıyla arazi varlığı ile sigorta yaptırma arasında anlamlı bir ilişkinin bulunmadığı görülmüştür. Büyükbaş hayvan varlığı ile sigorta yaptırma davranışı arasındaki ilişki incelenmiş ve sigorta yaptıran işletmelerin büyükbaş hayvan varlığı sigorta yaptırmayanlardan daha yüksek olduğu ve bu farkın anlamlı olduğu belirlenmiştir. Yüksek gelirli işletmelerin sigorta yaptırmaya daha eğilimli oldukları belirlenmiş ve traktör varlığının sigorta üzerindeki etkisinin çiftçilerin modern tarım uygulamalarını benimsemesiyle ilişkili olduğu saptanmıştır. Sonuç: Probit model sonuçlarına göre ailedeki fert sayısı arttıkça, üreticinin büyükbaş hayvan varlığı arttıkça ve üreticinin traktörü bulununca tarım sigortası yapma ihtimali artmaktadır. Çiftçinin tarımdışı faaliyetinin bulunması ve arazi varlığının artması tarım sigortası yapma ihtimalini düşürmektedir. Sonuçlar, probit modelinin güvenilir olduğunu göstermektedir. Çalışmanın önerileri arasında, aile çiftçiliğinin desteklenmesi, tarımdışı faaliyetlerin etkilerinin dikkate alınması, küçük çiftçilere yönelik teşvikler, hayvancılık sigortası poliçelerinin geliştirilmesi ve tarım makinelerine erişimin artırılması yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Tarım sigortası, risk, Erzurum