Obsesif kompulsif bozukluğa sahip olan çocuklar ve sağlıklı kontroller arasında β-katenin, GSK-3β ve BDNF düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ALARSLAN KOÇAK
Danışman: Esen Yıldırım Demirdöğen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB); obsesyon ve kompulsiyonlar ile seyreden, kişinin akademik, mesleki ve sosyal alanlardaki işlevselliğinde azalmaya neden olan, çoğunlukla kronik seyirli bir bozukluktur. OKB'nin oluşumunda pek çok etmen sorumlu tutulmaktadır ve bunlar arasında inflamasyonun rolünün büyük olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmamızda obsesif-kompulsif bozukluğa sahip olan çocukların ve sağlıklı kontrollerin serum β-katenin, GSK-3β ve BDNF düzeylerini inceleyerek aralarındaki farklılıkları karşılaştırmayı ve bunların hs-CRP ve IL-6 gibi inflamasyon belirteçleri ile ilişkisini incelemeyi amaçladık. Yöntem: Çalışmaya Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Psikiyatri Polikliniği'ne başvuran araştırmacının yaptığı yarı yapılandırılmış psikiyatrik görüşme sonucunda Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı, 5. Basım: (DSM-5)'e göre OKB tanısı konulan bununla birlikte OKB dışında herhangi bir psikiyatrik bozukluğun tanı kriterlerini karşılamayan, nörolojik ve kronik tıbbi bir rahatsızlığı olmayan 9-18 yaş arası 51 hasta ile yaş, cinsiyet ve eğitim düzeyi açısından eşleştirilmiş 51 sağlıklı kontrol dahil edildi. Hasta ve sağlıklı kontrol grubunun hemogram düzeyleri, taze kanda çalışılması gerektiği için EDTA'lı tüpe alınan kan örneklerinden aynı gün hizmet alımı ile çalışıldı. BDNF, Gsk-3β, β-katenin, IL-6, hs-CRP düzeyleri ise antikoagülan içermeyen tüpe alınarak santrifüj edilen serum örneklerinde ticari olarak satın alınan human-specific sandwich enzim linked immunosorbent assay (ELİSA) yöntemiyle kit prospektüsüne göre analiz edildi. Bütün çocuklar ve ebeveynlerine bilgilendirilmiş yazılı onam belgesi, bütün çocuklara sosyodemografik ve klinik veri formu, Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi -Şimdi ve Yaşam Boyu Versiyonu- Türkçe Uyarlaması (ÇDŞG-ŞYT) ile Yenilenmiş Çocuk Ergen Anksiyete Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y) ve OKB'li çocuklara Çocuklar İçin Yale-Brown Obsesif Kompulsif Ölçeği (ÇY-BOKÖ) uygulandı. Bulgular: Çalışmamızda serum BDNF ve Gsk-3β düzeyi OKB grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı. Serum IL-6, hs-CRP ve β-katenin açısından hasta ve kontrol grubu arasında anlamlı farklılık tespit edilmedi. Yapılan korelasyon analizinde; BDNF ile hs-CRP arasında orta düzeyde, β-katenin ile Gsk-3β arasında zayıf ve Gsk-3β ile hs-CRP arasında zayıf pozitif korelasyonlar izlenmiştir. Ayrıca çalışmamızda yer alan OKB'li çocukların BDNF, Gsk-3β, β-katenin, IL-6, hs-CRP düzeyleri ve tam kan parametreleri ile ÇY-BOKÖ alt ölçek ve toplam puanları arasındaki korelasyon ilişkisi incelenmiş ve bunlar arasında anlamlı bir korelasyon ilişkisi saptanmamıştır. Sonuç: Çalışmamız bildiğimiz kadarıyla hem erişkin hem pediatrik OKB hastalarında serum Gsk-3β ve serum β-katenin düzeylerinin incelendiği ilk çalışmadır. Çalışmamızda serum BDNF ve Gsk-3β düzeyi OKB grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı. BDNF ve Gsk-3β çocukluk çağı OKB'sinde etiyolojinin aydınlatılmasına yardımcı olabilir ve nöroinflamatuar bir belirteç özelliği görebilir. Anahtar Kelimeler: Obsesif-kompulsif bozukluk, nöroinflamasyon, BDNF, Gsk-3β, β-katenin