GELENEKSEL ERZURUM EVLERİNİN TİPOLOJİK ANALİZİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEHRİBAN BAŞARAN
Danışman: Fatma Zehra Çakıcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tarihi yapılar içerisinde toplum ile iç içe olan ve toplumun yaşam şekli, aile yapısı, günlük yaşamdaki ilişkileri, inançları, örf ve adetlerinin gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir yere sahip geleneksel konutların karakteristik özelliklerinin belirlenerek tipolojik özelliklerinin ortaya konulması tarihi dokunun korunmasında önemli bir yer tutmaktadır. Bu tez çalışmasının temel amacı geleneksel Erzurum evlerinin tipolojik analizini yapmaktır. Bu çalışmanın temel amacı Erzurum şehir merkezinde bulunan tescilli geleneksel Erzurum evlerinin tipolojik özelliklerinin ortaya konulmasıdır. Yöntem: Bu çalışma kapsamında Erzurum şehir merkezinde bulunan 19 tane tescilli konut ele alınarak Erzurum geleneksel evlerinin tipolojik analizi yapılmıştır. Belirlenen amaç doğrultusunda literatür taraması, arşiv araştırmaları ve saha çalışmaları yapılarak gerekli bilgi ve belgeler elde edildikten sonra karşılaştırmalı analizler sonucunda geleneksel Erzurum evlerinin (yapı-çevre ilişkisi, plan özellikleri, cephe özellikleri, yapı malzemeleri, yapı ve yapım teknikleri ve teknolojileri, malzeme seçimi, yapı elemanları, vb.) karakteristik özellikleri tespit edilmiştir. Bulgular: Çalışma kapsamında elde edilen veriler ışığında evler; plan özelliklerine (avlunun konumu vb.), kat sayısı, yapı malzemesi (moloz taş, kesme taş vb.), cephe düzeni (hatıl düzeni, çıkma vb.), iç mekan donatısı (seki, sedir vb.) gibi başlıklar şeklinde incelenip her ev için yapı kimlik kartları oluşturulmuştur. Bunun sonuncunda yapılar tespit edilen özelliklere göre sınıflandırılmış ve tablolar halinde sunulmuştur. Sonuçlar: Yapılan analizler sonucunda geleneksel Erzurum evlerinin coğrafi konum, iklim özellikleri ve sosyo-kültürel etkilere göre şekillendiği tespit edilmiştir. Geleneksel Erzurum evlerinde tespit edilen bütün karakteristik özelliklerin bölgenin yaşam şartlarına uyumlu olduğu gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular geleneksel Erzurum evlerine özgü karakteristik özelliklerin bölgeye has bir tipoloji oluşturduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Erzurum, geleneksel ev, konut tipolojisi, tipolojik analiz, Türk evi