Fen eğitiminde biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının öğrencilerin akademik başarı, bilimsel süreç becerileri ve öz düzenleme becerilerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Eyüphan BAHADIR
Danışman: Ceyhun Ozan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştıramanın amacı, fen eğitimi bağlamında uygulanan biçimlendirici değerlendirme etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarıları, bilimsel süreç becerileri ve öz düzenleme becerileri üzerindeki etkisini incelemektir. Yöntem: Araştırmada karma yöntem kullanılmış olup, paralel yakınsayan desen tercih edilmiştir. Nicel boyutta ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen, nitel boyutta ise durum çalışması deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki bir İlçe ortaokulunda öğrenim gören 24 yedinci sınıf öğrencisinden oluşmaktadır. Veri toplama araçları olarak Fen Bilimleri Başarı Testi, Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği, Öz Düzenleme Beceri Ölçeği ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde Mann Whitney-U ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Bulgular: Biçimlendirici değerlendirme uygulamaları, öğrencilerin akademik başarıları ve bilimsel süreç becerilerini anlamlı düzeyde artırmıştır. Deney grubundaki öğrencilerin son test puanları, kontrol grubuna göre daha yüksek bulunmuştur. Ancak öz düzenleme becerileri açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Nitel bulgulara göre, öğrenciler biçimlendirici değerlendirme etkinliklerini olumlu değerlendirmiş, bu uygulamaların fen bilimleri dersini daha eğlenceli hâle getirdiğini ve bilgilerin kalıcılığını artırdığını ifade etmişlerdir . Sonuçlar : Fen eğitimi alanında yürütülen çalışmada, biçimlendirici değerlendirme uygulamalarının öğrencilerin akademik başarılarını ve bilimsel süreç becerilerini anlamlı düzeyde geliştirdiği belirlenmiştir. Ancak sürenin kısıtlı olmasından dolayı öz düzenleme becerilerinde kayda değer bir gelişme sağlanamadığı görülmüştür. Bu bulgu öz düzenleme gibi duyuşsal becerilerin gelişiminin zaman içinde gerçekleştiğini ortaya koyan alan yazınla örtüşmektedir. Elde edilen sonuçlardan yola çıkılarak biçimlendirici değerlendirme uygulama ve etkinliklerinin yalnızca fen eğitimi ile sınırlı kalmayıp diğer derslerde de kullanımın faydalı olacağı önerilmektedir.