Medenî Sûreler Örneğinde Kur'ân'ın Konuları Karşıtıyla Anlatım Üslûbu


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE KÜBRA ÇEÇEN

Danışman: Hasan Yılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kur'ân-ı Kerim, tüm insanlığı doğru yola yönlendiren bir klavuz olarak gönderilmiştir. Muhataplarını benzerini dahi meydana getirmekten aciz bırakan bir kitaptır. Bu özellik hem nazil olma biçimiyle hem içeriğinin mükemmelliğiyle hem de anlatım üslubunun etkileyiciliğiyle ortaya çıkmaktadır. Kur'ân'ın her bir ayetinde ayrı bir edebi güzellik ve hikmet bulunan üslûbunu iyi bilmek doğru bir şekilde anlaşılması ve yaşamımıza aktarılabilmesi için gerekmektedir. Bunun için de öncelikle Mekkî ve Medenî surelerin ayrımının bilinmesi, bu surelerin lafız ve muhteva özelliklerinin incelenmesi ve sebebi nüzulunun araştırılması Kur'an-ı Kerim'in daha doğru bir şekilde anlaşılmasını sağlamaktadır. Medenî sûreler çoğunlukla ibadet, muamelat, ahlak, sosyal ilişkiler ve savaşlarla alakalı konuları içermektedir. Bu bağlamda medenî sûrelerin eşsiz üslûbunun bir yansıması, zıt ifadelerden yararlanması ve karşıt konularla muhataplarına seslenmesidir. Kur'ân, insanın fıtratına ve anlama kabiliyetine göre bir dil kullanmakta ve buna uygun bir üslûp seçmektedir. Bu tür hitaplarda insanın yapısında var olan karşıt duygu ve davranışlardan hareketle insanda birlikte bulunan iyi-kötü, doğru-yanlış ve güzel-çirkin gibi özelliklere değinilmektedir. Bu çalışmada, Medenî sûrelerde zikredilen bazı karşıt konular, ayetler çerçevesinde yorumlanmaya çalışılmaktadır. Bu çalışma, bir giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında, araştırmanın amacı, kapsamı ve metodu açıklanmakta ve içerik hakkında genel bilgiler verilmektedir. Birinci bölümde, Medenî sûrelerin özellikleri ve onlardaki anlatım üslûpları ayetler ışığında ortaya konulmaktadır. İkinci kısımda ise karşıtlık üslûbundan yola çıkılmakta, öncelikle medenî sûrelerdeki bazı karşıt konulara dair yorumlar ele alınmaktadır. Akabinde ise Mümtehine sûresi örnekliğinde karşıt konular açıklanmakta ve bu sûrenin gayeleri ortaya konulmaktadır.