Dede Korkut hikâyelerinde söylem çözümlemesi ve kültürel kimliğin öğretimi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA AKKOYUN KOÇ
Danışman: Halit Dursunoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmada Türk dünyasının şaheserlerinden Dede Korkut Hikâyeleri'nin ve diğer kurucu metinlerin anlaşılmasına katkı sağlanması, metinlerdeki "örtük" anlamın ortaya çıkarılması ve hikâyelerdeki kültür öğretimine yönelik iletilerin ortaya konulmasıdır. Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve söylem çözümlemesi kullanılmıştır. Doküman incelemesi ve söylem çözümlemesi yoluyla incelenen hikâyelerden elde edilen "kültürel ögeler", uluslararası bir muhteva listesindeki başlıklara göre sınıflandırılmıştır. Bulgular: Söylem çözümlemesinin kendisi bir "rapor" niteliğindedir, bulguların sunumundan daha fazlasını ifade eder. Bu çalışmanın "söylem çözümlemesi" kısmı, örnekli ve detaylı bir araştırma raporu niteliğindedir. Hikâyelerdeki toplum yapısının niteliği, toplumdaki cinsiyet rolleri, bireysel ve toplumsal kimlikler, kültürel kimlik kavramlarını sorgulayan soruları yorumlayan cevaplar, bulgulardır. Sonuç: İletileri yüzyıllardır devam etmekte olan Dede Korkut Hikâyeleri'nin, başta eğitim olmak üzere her bilimsel alana kaynaklık edebileceği ortaya konmuştur. Dede Korkut Hikâyeleri'nin söylem çözümlemesi yöntemiyle araştırılmış olması, başta lise ve üniversite öğrencileri olmak üzere tüm okurların hikâyeleri anlamasına katkı sağlayacaktır. Kültürel kimliğin öğretimi ve kültürel değerlerin devamlılığı için Dede Korkut Hikâyeleri iyi anlaşılmalı, iyi anlatılmalıdır ve söylem çözümlemesi buna katkı sağlayacak bir yöntemdir. Anahtar Kelimeler: Dede Korkut Hikâyeleri, söylem çözümlemesi, kültürel kimlik, kültürel kimliğin öğretimi, anlatı arkeolojisi.