18-36 AYLIK ÇOCUKLARIN OTİZM SPEKTRUM BOZUKLUĞU RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE EBEVEYN EKRAN BAĞIMLILIĞIYLA İLİŞKİSİNİN ARAŞTIRILMASI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE BETÜL ERDOĞAN
Danışman: Kenan Taştan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Otizm spektrum bozukluğu (OSB), toplumsal etkileşim ve iletişim eksiklikleri görülen yineleyen ve sınırlı davranışlarla kendini gösteren, genetik temelli, klinik heterojenitenin olduğu çocukluk çağının nörogelişimsel bir bozukluğudur. Ülkemiz genelinde prevalansla ilgili epidemiyolojik bir çalışma bulunmasa da son yıllarda yaygınlığın hızla arttığı öngörülmektedir. Çalışmamızda çocukların otizm spektrum bozukluğu risklerinin, çocukların ve ebeveynlerinin ekran süreleri ve ebeveynlerinin ekran bağımlılığıyla ilişkisinin saptanması amaçlanmıştır. Yöntem: 01 Temmuz 2022-01 Ekim 2022 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'na bağlı 2 Eğitim Aile Sağlığı Merkezi (toplamda altı aile hekimliği birimi) nüfusuna kayıtlı (275 kişi) ve başvuran 18- 36 aylık çocuklar 18-36 Ay Çocuk Değerlendirme Formu ile taranarak, otizm risk durumları belirlendi. Otizm riski tespit edilen çocuklar ve ebeveynleri çalışmaya dahil edildi. Araştırmada veri toplama araçları olan, Sosyodemografik Bilgi Formu, M-CHAT (Değiştirilmiş Erken Çocukluk Dönemi Otizm Tarama Ölçeği), Çoklu Ekran Bağımlılığı Ölçeği katılımcılara yüz yüze görüşme yöntemi ile uygulandı. Bulgular: Katılımcı çocukların yaş ortalaması 30.8±6.4(ay) idi. Katılımcıların %73,3 'ü erkek çocuğuydu. Katılımcıların ailelerine ait özelliklerine bakıldığında; %76,7'sininn çekirdek aile olduğu , annelerin yaş ortalamasının 31.2±5.7,babaların yaş ortalamasının 36.2±5.6 görüldü. Çalışmamızda katılımcıların ebeveynlerinin hafta içi ve hafta sonu ekran başındaki geçirdikleri süre ile çocukların ekran başında geçirdikleri süre arasında pozitif yönde korelasyon olduğu tespit edildi (p 0.05).Ayrıca katılımcılar arasında otizm tespit edilen grupta 4 saat ve üzerinde ekran süresi istatistiksel olarak anlamlı oranda yüksek bulundu (p<0,05). Otizm tanılı grubun ebeveynlerinin ekran bağımlılığı yüzdesi de anlamlı oranda yüksekti (p<0,05). Sonuç: Çalışmamızda yüksek riskli grubun ve otizm tanılı grubun ebeveynlerinin ekran bağımlılığının anlamlı oranda yüksek olduğunu tespit ettik. Ayrıca otizm tanılı grubun aşırı ekran maruziyetini (4 saat ve üzeri) anlamlı oranda yüksek bulduk. Çalışmamızda ebeveyn ekran bağımlılığının ve çocuğun aşırı ekran süresinin çocuğun nörogelişimsel sürecini olumsuz etkileyerek çocuğun otizm riskini arttırabileceğini vurguluyoruz. Anahtar Kelimeler: otizm, ekran bağımlılığı