Bazı Bitki Ve Memeli Cinsiyet Hormonlarının Korungada (Onobrychis sativa L.) In Vitro Özellikler Üzerine Etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Esin DADAŞOĞLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Metin TOSUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İki farklı bölüm halinde hazırlanmış olan bu çalışma, memeli cinsiyet hormonlarından (MCH) progesteron, β-östradiol, östron ve testosteron ile bitki hormonlarından (BH) NAA, BAP, KIN ve TDZ'nin korunga (Onobrychis sativa L.) bitkisinin in vitro şartlarda doku kültürüne tepkilerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. İki farklı deneme şeklinde yürütülen ve toplam 55 farklı yöntemin denendiği bu çalışma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada tohumlar hormonsuz ortamda çimlendirilmiş, ikinci aşamada ise oluşan bitkiciklerden eksplantlar (kotiledon, kök ve hipokotil) alınarak farklı hormon, doz ve hormon-doz kombinasyonlarını içeren ortamlara aktarılmıştır. MCH etkilerine bakıldığında, en fazla sayıda sürgün (16 adet) hipokotil eksplantından, progesteronun 10-6 mM, östronun ise 10-4 ve 10-6'mM'lık dozlarında oluşmuştur. En yüksek kallus oluşum oranı ise östronun 10-4 mM dozundan (%84,4) elde edilmiştir. Diğer taraftan, en yüksek canlılık oranı %73,4 ile progesteronun 10-4 ve 10-5'mM'lık dozlarından kök eksplantından elde edilmiştir. Kök oluşumu bakımından ise en uygun hormonun testosteron olduğu ve en uygun eksplantın hipokotil olduğu, muamele gün sayısına bağlı olarak elde edilen kök sayısının arttığı görülmüştür. Bitki hormonlarının etkisine bakıldığında ise en fazla sayıda sürgün oluşumu 29,0 adet ile 1,5 mg/l BAP'dan doksanıncı gün sonunda elde edilmiştir. Kotiledonlarda muamele gün sayısının artışına bağlı olarak sürgün sayısı artmış ve en fazla sürgün 7,8 adet ile TDZ'nin 1,0 mg/l'lik dozundan doksanıncı günün sonunda elde edilmiştir. En yüksek kallus oluşum oranı %98,4 ile kök eksplantından 0,2 mg/l NAA+1,5 mg/l TDZ ve 0,4 mg/l NAA+0,5 mg/l TDZ kombinasyonlarından elde edilmiştir. Kök oluşumu bakımından en iyi sonuç ise 14,8 adet ile 0,4 mg/l NAA'dan hipokotilden elde edilmiştir. En yüksek canlılık oranı (doksanıncı gün sonunda) %96,9 ile 1,5 mg/l'lik TDZ dozunda olmuştur. Eksplant sayısına göre en fazla embriyogenik kallus oluşumu 9,5 adet ile BAP'ın 1,0 ve 1,5 mg/lik dozlarından ve eksplant başına düşen somatik embriyo sayısı ise en fazla 3,4 adet ile 0,4 mg/l NAA+1,5 mg/ BAP'dan elde edilmiştir. Bu çalışma, korunga bitkisinde MCH'nin doku kültürüne etkisini belirlemek amacı ile yapılan ilk çalışmadır. Anahtar Kelimeler: Onobrychis sativa L., memeli cinsiyet hormonları, doku kültürü, korunga, bitki hormonları