İslamî Türk edebiyatının kaynakları açısından Nesimi'nin Farsça divanı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SELMA MOLLAİBRAHİMOĞLU

Danışman: Reyhan Keleş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İmadüddin Nesîmî, Hurûfîlik akımının XIV. yüzyılda yaşamış olan öncü şairlerindendir. Nesîmî'nin yaşamına yön verecek en mühim gelişmelerden biri Fazlullah-ı Hurûfî ile tanışmasıdır. Bu tanışma onun hayatında yeni bir evre açar ve kaleme aldığı şiirlerinde de bu durumun yansımaları görülür. O, Hurûfî yönünü şiirlerinde ustalıkla göstermeye başlar ve tüm şiirleri olduğu gibi Farsça Divanı'nı da Hurûfî argümanlarla doludur. Bu çalışma şair Nesîmî'nin Farsça şiirlerindeki muhtevayı ortaya çıkarmayı, onun ne derece bilgi ve kültür birikimine sahip olduğunu tespit etmeyi amaçlamıştır. Öncelikle Nesîmî'nin hayatına, eserlerine ve edebî kişiliğine dair bilgi verilmiş ve şairin Hurûfî yönünden bahsedilmiştir. Sonra Farsça Divan'da yer alan beyitlerin muhtevasına göre ayet, hadis ve diğer unsurlar belirlenerek konu başlıkları oluşturulmuştur. Bu konu başlıklarına uygun beyitler eklenerek yer yer yorumlanmaya çalışılmıştır. Her başlık altına kısa ve öz olacak şekilde kaynak bilgiler eklenmiştir. Anahtar kelimeler: Türk İslam Edebiyatı, Hurûfîlik, Nesîmî, Farsça Divan.