Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA ÇAKIR SİNANOĞLU
Danışman: Musa Bilgiz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışmamızda, kadınlarla ilgili âyetler, rivayet tefsiri olarak bilinen "Câmiʿu'l-beyân ʿan teʾvîli âyi'l-Ḳurʾân" tefsiri ekseninde ele alınıp incelenmiştir. Bu amaçla, İslam öncesi ve sonrası dönemde kadının kimliği, sosyal, siyasi ve iktisadi konumu belirlenmeye çalışılmıştır. Bu inceleme yapılırken Taberî Tefsiri'nde kadınla ilgili rivayetler, senet-metin bütünlüğü içinde aktarılmış, müellifin bunlar arasından tercih ettiği görüşlerle hitama erdirilmiştir. İlk bölümde Taberî'nin yaratılış ve asli günah konusunda aktarmış olduğu nakiller içerisinden İsrailî rivayetler ayıklanmış, bu rivayetlerin kaynağı ortaya koyularak tenkit edilmiştir. Özellikle eğri kaburga kemiğinden yaratılan ve asli günahın baş suçlusu addedilen kadın hakkında ileri sürülen görüşler, sahih bilgiler ışığında yeniden tetkik edilerek eleştirilmiştir. İkinci bölümde cahiliyede kadın ana başlığı altında evlilik ve boşanma çeşitleri ele alınarak mezkûr dönemde kadının sosyal konumu belirlenmiş, farklı alanlarda uğradığı haksızlıklar ortaya konulmuştur. Ayrıca İslam sonrası dönemde, evlilik, çok eşlilik, kavvâm ve derace -erkeğin yöneticiliği ve üstünlüğü- kavramları, evlilik hukukunu çiğneyen erkek ve kadının nüşûzu ve buna öngörülen ceza, cariye hukuku, erkek ve kadın hakları, boşama, boşama hukuku, boşama konusunda kadının hakları, kadının boşanma hakkı, zina ve recm, son olarak kadınların akıl zayıflığı vb. konularda Taberî'nin çoğu kez kadın lehine hükümler beyan ettiği ifade edilerek kadın konusunda İslam'a yöneltilen menfi söylemlere cevap verilmiştir. İkinci bölümün son kısmında ise kadının sosyal ve siyasi bazı hakları, özellikle mehir, nafaka, mesken, şahitlik, miras, seçme ve seçilme hakları, pek çok âyet ve sahih hadisler ışığında temellendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Taberî, rivayet, kadın, hak, İsrailiyat.