ÖĞRETMEN ALGILARINA GÖRE OKUL MÜDÜRLERİNİN DÖNÜŞÜMCÜ LİDERLİK DAVRANIŞLARI İLE ÖĞRETMENLERİN ÖRGÜTSEL GÜVENLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİDE DUYGUSAL EMEĞİN ARACILIK ROLÜ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET MERAL DURMUŞ
Danışman: Ahmet Ayık
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin dönüşümcü liderlik davranışları ile öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri arasındaki ilişkide duygusal emeğin aracılık rolünü ortaya koymaktır. Yöntem: Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerindeki (Aziziye, Palandöken, Yakutiye) ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubu, olasılık dışı örnekleme yöntemlerinden "tabakalı örnekleme" yöntemi ile belirlenmiştir. Bu bağlamda 354 gönüllü öğretmen araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Dönüşümcü Liderlik Ölçeği, Örgütsel Güven Ölçeği ve Duygusal Emek Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS ve AMOS istatistik programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmadan elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin dönüşümcü liderlik algıları ve öğretmenlerin örgütsel güven düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel güven ölçeğinin alt boyutları ele alındığında en yüksek ortalama "yöneticiye güven" boyutunda, en düşük ortalama ise "paydaşlara güven" boyutunda elde edilmiştir. Öğretmenlerin duygusal emek düzeylerinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Duygusal emek ölçeğinin alt boyutları ele alındığında en yüksek ortalama "doğal davranışlar" boyutunda, en düşük ortalama "yüzeysel rol yapma" boyutunda tespit edilmiştir. Öğretmenlerin dönüşümcü liderlik algıları demografik özelliklerine göre farklılaşmamaktadır. Örgütsel güven düzeyleri cinsiyet ve branş değişkenlerine göre farklılaşmamaktadır ve bu durum alt boyutlarda da geçerlidir. Öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık oluşturmaktadır ve lisans mezunu öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri, lisansüstü mezunu öğretmenlerin örgütsel güven düzeylerinden yüksektir. Bu farklılık alt boyutlarda geçerli değildir. Öğretmenlerin örgütsel güven düzeyleri kıdem değişkenine göre anlamlı bir farklılık oluşturmuştur, bu durum paydaşlara güven alt boyutunda da geçerlidir. Öğretmenlerin duygusal emek düzeyleri branş, kıdem ve eğitim durumlarına göre bir farklılaşma göstermemektedir. Duygusal emek düzeyleri ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir farklılık görülmemişken, duygusal emeğin alt boyutlarından yüzeysel rol yapmada erkek öğretmenlerin ortalaması kadın öğretmenlerden yüksek bulunmuştur. Dönüşümcü liderlik ile örgütsel güven arasında yüksek düzeyde ve pozitif yönlü, dönüşümcü liderlik ile duygusal emek arasında düşük düzeyde ve pozitif yönlü, örgütsel güven ile duygusal emek arasında orta düzeyde ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Dönüşümcü liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel güven düzeylerine etkisinde duygusal emeğin aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar: Okul müdürlerinin sergiledikleri dönüşümcü liderlik davranışlarının hem doğrudan hem de duygusal emek vasıtasıyla dolaylı olarak öğretmenlerin örgütsel güven düzeylerini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü Liderlik, Duygusal Emek, Örgütsel Güven