Renal transplantasyon hastalarında ilaçlar hakkında inanç ve immünsüpresif ilaç kullanımına uyumun belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İç Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı Başkanlığı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZUHAL AYDEMİR
Danışman: Hatice Polat
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Renal Transplantasyon Hastalarında İlaçlar Hakkında İnanç ve İmmünsüpresif İlaç Kullanımına Uyumun Belirlenmesi Amaç: Bu araştırma renal transplantasyon yapılan hastaların ilaçlar hakkındaki inançları, ilaç uyumları ve ikisi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacı ile yapılmıştır. Materyal ve Metot: Araştırma tanımlayıcı tipte yapılmıştır. Evrenini Atatürk Üniversitesi Eğitim Araştırma Hastanesi Nefroloji Polikliniğine 15 Mayıs 2024- 15 Aralık 2024 tarihleri arasında başvuran hastalar oluşturmuştur. Örneklemi ise araştırmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan 183 renal transplantasyon olmuş bireyler oluşturmuştur. Veriler Tanıtıcı Anket Formu, İlaçlar Hakkında İnançlar Anketi (BMQ-T) ve İmmünsüpresif İlaç Uyum Ölçeği (İİUÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde, t Testi, Pearson ve Spearman korelasyonu ve varyans analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların İİUÖ toplam puan ortalaması 48.10±7.11, BMQ-T ölçeği alt boyutlarından; spesifik endişeler 3.19±0.65, spesifik gereklilik 3.87±0.42, genel aşırı kullanım 3.02±0.65 ve genel zarar 2.98±0.71 olarak belirlenmiştir. BMQ-T ölçeğinin spesifik gereklilik alt boyut puanı ortalaması ile İİUÖ puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı, pozitif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki olduğu bulundu (p<0.05). İİUÖ puan ortalaması ile transplantasyon süresi arasında negatif yönlü ve düşük düzeyli bir ilişki olduğu bulundu (p<0.05). İİUÖ puan ortalaması ile spesifik gereklilik (R=0.152, R2adjusted=0.018, F(1,181)=4.263; p=0.040) alt boyut puan ortalaması arasında anlamlı bir ilişki olduğu bulundu. İİUÖ puan ortalaması BMQ-T spesifik gereklilik puan ortalamasının %1.8'ini açıklamaktadır. Sonuç: Araştırmaya katılan renal transplantasyon hastalarının ilaç uyumları yüksektir. İlaç inançları ise orta düzeydedir. İmmünsüpresif ilaç kullanım gerekliliğine ilişkin inançları arttıkça ilaç uyumları da artmaktadır. Transplantasyon olduğu zaman süresi arttıkça ilaç uyumu azalmaktadır. Transplantasyon sonrası geçen süre arttıkça bireylerin daha yakından izlenmesi önerilir. Anahtar Kelimeler: Hemşire, ilaç inançları, ilaç uyumu, immunsupresif ilaç, renal transplantasyon