Çocuk ve adölesanlarda serum D vitamini bağlayici protein düzeyinin serum D vitamini üzerine olan etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYRA AKTEPE
Danışman: Hakan DÖNERAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Serum 25OHD düzeyi düşük iken, Ca, P, ALP, Mg ve PTH düzeylerinin normal olması çocuk ve adolesanlarda sık rastlanan bir durumdur. Pubertede seks steroidlerinin artışı D vitamini bağlayıcı protein (DVBP) sentezinde artışa yol açarak bu proteine bağlı 25OHD oranının artmasına neden olabilir. Böylece klasik yöntemler ile ölçülen serum 25OHD düzeyi hatalı olarak düşük bulunabilir. Bu çalışmanın amacı pubertenin farklı evrelerinde olan ve serum Ca, P, Mg, ALP ve PTH düzeyleri normal bulunan çocuk ve adölesanlarda DVBP'nin 25OHD üzerine olan etkisini ortaya çıkarmaktır. Yöntem: 5-18 yaş aralığındaki sağlıklı çocuklardan, serum Ca, P, Mg, ALP ve PTH düzeyleri yaş ve cinsiyete göre normal aralıkta olan ve klasik yöntemle ölçülen serum 25OHD düzeyi < 15 ng/ml bulunan çocuklar çalışmaya dahil edildi. Çocukların puberte evresi Tanner ölçeğine göre belirlendi. Her çocuktan bir serum örneği alındı. Serum örneklerinde DVBP ve 1,25-dihidroksi D vitamini [1,25(OH)2D] düzeyleri ELISA yöntemi ile ölçülürken, estradiol, testosteron ve 25OHD sıvı kromatografi-kütle spektrometresi (LC-MS) yöntemi ile ölçüldü. Bulgular: Çalışma pubertenin farklı evrelerinde olan toplam 111 kız ve 122 erkek çocukla tamamlandı. Kız çocuklarda pubertenin ilerlemesi ile serum Ca, Mg, PTH ve 1,25(OH)2D düzeylerinde anlamlı bir farklılık yoktu (p<0,05). Serum P ve kemiliüminesans yöntemi ile ölçülen 25OHD düzeyleri anlamlı olarak azaldı (sırasıyla p=0,001 ve p=0,001). Serum ALP, östradiol, LCMS yöntemi ile ölçülen 25OHD ve DVBP düzeyleri anlamlı olarak arttı (sırasıyla, p=0,001, p=0,001, p=0,034 ve p=0,05). Erkek çocuklarda pubertenin ilerlemesi ile serum Ca, Mg, LCMS yöntemi ile ölçülen 25OHD, 1,25(OH)2D ve DVBP düzeylerinde anlamlı bir farklılık yoktu (p<0,05). Serum P ve kemiliüminesans yöntemi ile ölçülen 25OHD düzeyleri anlamlı olarak azaldı (sırasıyla, p=0,001 ve p=0,001). Serum ALP, testosterone ve PTH düzeyleri anlamlı olarak arttı (sırasıyla, p=0,001, p=0,001 ve p=0,044). Kız ve erkek çocuklarda kemiliüminesans ve LCMS yöntemleri ile ölçülen ortalama serum 25OHD düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (sırasıyla, p=0,001 ve p=0,001). Kız çocuklarda DVBP düzeyi ile kemiliüminesans yöntemi ile ölçülen 25OHD düzeyi arasında negatif korelasyon bulundu (r=-0,234 ve p=0,024). Kız ve erkek çocuklarda DVBP düzeyi ile 1,25(OH)2D düzeyi arasında pozitif korelasyonlar saptandı (sırasıyla, r=-0,686 ve p=0,001 ve r=-0,658 ve p=0,001). Sonuç: Otomatize immünoassayler ile ölçülen serum 25OHD düzeyi altın standart yöntem olan LCMS ile ölçülen serum 25OHD düzeyinden daha düşüktür. Pubertede serum yüksek DVBP düzeyi, otomatize immünoassayler ile yapılan ölçümlerde serum düşük 25OHD ve yüksek 1,25(OH)2D düzeyleri ile ilişkilidir. Otomatize immünoassayler ile ölçülen serum 25OHD düzeyi düşük iken, serum Ca, P, ALP, Mg ve PTH düzeylerinde beklenen değişikliklerin olmadığı durumlarda, serum 25OHD ölçümü ile ilgili teknik sorunlar akılda tutulmalıdır. Bu biyokimyasal tabloya sahip olgulara yüksek dozda D vitamini tedavisi vermekten kaçınılmalıdır. Anahtar Kelimeler: D vitamini, D vitmini bağlayıcı protein, puberte