Sosyal bilgiler 4. sınıf için tasarlanan "İnsanlar ve Yönetim" adlı ünitenin öğrencilerin akademik başarılarına ve kavram algılama düzeylerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM ULU KALIN
Danışman: İbrahim Fevzi Şahin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Öğrencilerin birincil başvuru kaynakları arasında yer alan ders kitaplarının, onların öğrenmeleri üzerinde önemli bir etkiye sahip oldukları bilinmektedir. Ancak araştırmada bahsi geçen kitapla ilgili bazı eksiklikler bulunduğu saptanmıştır (Ulu Kalın, 2007b). Çalışmada amaç, saptanan bu eksiklikleri gidererek hazırlanan İlköğretim 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda yer alan ?İnsanlar ve Yönetim? alt öğrenme alanı ile ilgili ünitenin öğrencilerin akademik başarısına ve kavram algılama düzeylerine etkisini ölçmektir. Araştırmada nicel ve nitel boyutları içeren karma desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda ?Gerçek Deneme Modelleri? içerisinde yer alan ?Öntest-Sontest Kontrol Gruplu Seçkisiz? modelin aynısı olan ?Öntest-Sontest Eşitlenmemiş Kontrol Gruplu Model? kullanılmıştır. Hazırlanan ünite alan uzmanlarınca değerlendirilmiş ve Deney Grubu öğrencilerine beş (5) hafta süreyle uygulanmıştır. Kontrol Grubu öğrencilerine ise MEB TTKB' nin beş (5) yıl süreyle ders kitabı olarak kullanılabilir onayı verdiği İlköğretim 4. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabı beş (5) hafta boyunca uygulanmıştır. Anlatıcıdan kaynaklı hata olmaması için her iki uygulama da araştırmacı tarafından yapılmıştır.Araştırmanın hedef evrenini Türkiye genelindeki devlete bağlı özel ve resmi ilköğretim okullarının 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın ulaşılabilir evrenini ise Artvin ili genelinde mevcut devlet okullarının 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi seçkisiz örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Araştırmanın uygulaması fiziki ve sosyo-ekonomik farklılıklardan kaynaklı hata olmaması için aynı okulda yapılmıştır. Uygulamada Deney Grubunda 25, Kontrol Grubunda 25 olmak üzere toplam 50 öğrenci örneklem gruba alınmıştır. Aynı örneklem, araştırmanın nitel boyutunun örneklemini de oluşturmaktadır.Çalışmada, Ulu Kalın'dan (2007b) alınan kitap değerlendirme ölçeği kullanılmıştır. Öntest ve sontestte uygulanacak başarı testi örneklem gruplarından bağımsız 30 ilköğretim 4. sınıf öğrencisine uygulanmış ve test sorularının madde analizi yapılmıştır. Başlangıçta 40 madde olarak hazırlanan başarı testi, madde analizinin ardından 25 maddeye inmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda açık uçlu sorulardan oluşan anket kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi yöntemleriyle analiz edilmiştir. Çalışmanın okunabilirlik bölümünde Ateşman (1997) tarafından Türkçe için uyarlanan okunabilirlik formülü ile uluslararası geçerliliğe sahip FOG okunabilirlik testi kullanılmıştır. Bahsi geçen formüller araştırmacı tarafından hazırlanan üniteye ve MEB onaylı İlköğretim 4. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabına uygulanmıştır.Araştırmanın sonucunda; araştırmanın başında uygulanan öntest ile sonunda uygulanan sontest istatistik programında değerlendirilmiş ve bağımsız t testi değerine bakılmıştır. Elde edilen bulgular, Deney Grubu öğrencilerinin öntest ile sontest sonuçları arasında anlamlı bir fark olduğunu; Kontrol Grubu öğrencilerinin öntest ile sontest sonuçları arasında herhangi bir fark olmadığı sonucunu ortaya çıkarmıştır. Bu bulgu ile içerik, görsel öğeler ve okunabilirlik bakımından bir eksiğinin bulunmadığı düşünülen ?İnsanlar ve Yönetim? öğrenme alanı ile ilgili hazırlanan üniteyi okuyan öğrencilerin, MEB TTKB tarafından onaylanan İlköğretim 4. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabını okuyan öğrencilere oranla daha başarılı oldukları saptanmıştır.Türkiye'de ders kitapları üzerine çok fazla araştırma yapılmış olmasına karşın, bunların çoğu eleştiriden öteye geçememiştir. Bu çalışma sadece eleştiriden ziyade, eleştiriye açık konuları düzeltme yoluna gittiği için önemli sayılabilir. Yapılan literatür taramasında, Türkiye'de Sosyal Bilgiler Eğitimi alanında henüz bu tarzda bir çalışmaya rastlanmamıştır.