Kültür Endüstrisinin Halk Kültürüne Etkisi: Erzurum Doğum Uygulamaları Örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUMEYSA MELİHA KANBER
Danışman: Gülhan Atnur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çalışma, Türkiye'de özellikle 1980'lerden sonra dikkatlerin yöneldiği kültür endüstrisi ve beraberinde getirdiği küresel kültürün, geleneksel kültürler üzerindeki etkisini Türk kültür yaşamının önemli unsurlarından olan geçiş dönemlerinin doğum örneği üzerinden somutlaştırmayı amaçlamaktadır. Geçiş dönemlerinden doğumun seçilme sebebi, onun diğer geçiş dönemlerine nispeten daha fazla pazarlama faaliyetlerine maruz kaldığı düşüncesidir. Çalışmanın amacı hızla küreselleşen dünyanın beraberinde getirdiği kültür endüstrisi kavramının geleneksel kültürlere etkisini geçiş dönemlerinden biri olan doğum örneği üzerinden incelemek, kültürün pazarlanabilir bir meta hâline geliş seyrini takip etmek, kültür endüstrisinin oluşturduğu küresel kültürün geleneksel kültürleri bünyesine almada, yönlendirmede izlediği yolu belirlemek ve geleneksel kültürlerin kültür endüstrisinin sunduğu ürünleri kabul etmesinin, benimsemesinin sosyal, kültürel, ekonomik, psikolojik arka planını açıklamaktır. Birden fazla disipline veri sunacak olan disiplinler arası bu çalışmada yazılı ve sözlü kaynaklardan yararlanılmıştır. Literatür taramasında araştırma, sözlü kaynaklarda ise halk bilimi için en sağlıklı verileri sunan derleme yöntemi kullanılmıştır. Kullanılacak yöntemler etik kurul iznine ihtiyaç duyduğundan, çalışmaya başlamadan önce etik kurul izin belgesi de alınmıştır. Türkiye sahasında doğum uygulamalarının kültür endüstrisi kapsamında incelenmesi kapsamlı bir ekip çalışmasına ve uzun bir sürece ihtiyaç duyduğundan çalışmanın kapsamı Erzurum şehir merkezi ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada değerlendirilen veriler, örneklem olarak belirlenen Erzurum şehir merkezinde 40 kaynak kişi ve 3 kaynak işletme ile görüşme ve gözlem yöntemleri kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma, Türk halk bilimi alanında dikkatlerin yeterince çevrilmediği kültür endüstrisi kavramına yönelik farklı bakış açıları ve araştırma konuları kazandırması, kültür endüstrisinin geleneksel kültüre etkisini Türk folklorunun önemli olgularından olan doğum geçiş dönemi pratikleri üzerinden somutlaştırarak ortaya koyması ve elde edilen verilerin kültürel bir bilinç oluşturacak şekilde işlenmesi, doğum folklorunun dününü ve bugününü saptayarak zamanla geçirdiği değişmelerin seyrine dair arşiv oluşturması, konuyla ilgili literatürdeki ilk çalışma olması bakımından önemlidir. Anahtar kelimeler: Kültür endüstrisi, kitle kültürü, geleneksel kültür, geçiş dönemleri, doğum, doğum pratikleri.