Yeni amino benzohidroksamik asit türevlerinin sentezi ve antikanser özelliklerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kimya Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IŞIL NİHAN KORKMAZ
Danışman: Hasan Özdemir
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasının amacı, histon deasetilaz (HDAC) inhibitörleri olduğu bilinen hidroksamik asitlerin yeni (4-amino-2-metoksi benzohidroksamik asit, 4-amino-3-metil benzohidroksamik asit, 3-amino-5-metil benzohidroksamik asit) türevlerini sentezlemektir. Ayrıca bu çalışmada, bu aday inhibitörlerin sağlıklı insan fibroblast hücre hattı, insan akciğer kanser (A549) hücre hattı ve insan servikal kanser (HeLa) hücre hattında antikanser özelliklerini incelemek ve kanser hücrelerinde aktivitelerinin arttığı bilinen tiyoredoksin redüktaz (TRXR1), glutatyon S-transferaz (GST) ve glutatyon redüktaz (GR) enzimleri üzerine inhibisyon etkilerini araştırmak amaçlanmıştır. Yöntem: Tez kapsamında üç yeni amino hidroksamik asit türevi (4-amino-2-metoksi benzohidroksamik asit, 4-amino-3-metil benzohidroksamik asit ve 3-amino-5-metil benzohidroksamik asit) sentezlendi. Sağlıklı fibroblast, A549 ve HeLa kanser hücrelerine etkileri incelendi. TRXR1, GST ve GR enzimlerinin aktiviteleri üzerine etkileri incelendi. Sentezlenen moleküllerin doğruluğu 1H-NMR ve 13C-NMR MHz ve HRMS ile belirlendi. Bulgular: 4-Amino-2-metoksi benzohidroksamik asit molekülünün sağlıklı fibroblast, A549 ve HeLa kanser hücreleri için IC50 değerleri sırasıyla; 0,55 mM, 1,8 mM ve 2,2 mM olarak belirlendi. 4-Amino-3-metil benzohidroksamik asit molekülünün sağlıklı fibroblast, A549 ve HeLa kanser hücreleri için IC50 değerleri sırasıyla; 1,01 mM, 1,03 mM ve 0,54 mM olarak belirlendi. 3-Amino-5-metil benzohidroksamik asit molekülünün sağlıklı fibroblast, A549 ve HeLa kanser hücreleri için IC50 değerleri sırasıyla; 2,46 mM, 0,78 mM ve 0,25 mM olarak belirlendi. Sonuç: Karakterizasyon sonuçlarından yeni amino benzohidroksamik asit türevlerinin başarılı bir şekilde sentezlendiği anlaşılmıştır. 4-Amino-3-metil benzohidroksamik asit molekülü sadece HeLa kanser hücreleri üzerine antikanser etki göstermiş olup, 3-Amino-5-metil benzohidroksamik asit molekülü A549 ve HeLa kanser hücrelerinde antikanser etki göstermiştir. 3-Amino-5-metil benzohidroksamik asit molekülünün hem GR hemde TRXR1 aktivitelerini önemli ölçüde baskıladığı bulunmuştur. GST aktivitelerinde ise inhibitörlerimiz kanser hücrelerinde önemli ölçüde etki göstermemişlerdir.