Erzurum Ekolojik Koşullarında Bazı Patates (Solanum tuberosum L.) Çeşitlerinin Performanslarının Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ünlühan TUFAN
Danışman: Erdoğan Öztürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Patates, Türkiye için gıda ve ekonomik fayda sağlaması yönleri stratejik ürünlerden biridir. Ancak iyi adapte olmuş ve verimli çeşitlerin eksikliği ülke için bir üretim problemidir. Dolayısıyla, yüksek verim potansiyeline sahip ve yerel çevre koşullarına uygun bu tür çeşitlerin değerlendirilmesi önem arz etmektedir. Bu nedenle araştırma, Erzurum ili gibi yüksek rakımlı bölgelere uygun, iyi agronomik özelliklere sahip patates çeşitlerinin seçilmesi amacıyla 2022 yılında yürütülmüştür. Yöntem: Araştırmada bitki materyali olarak geliştirilen 7 yerli (Bahar, Kaya, Kafkas, Petek, Taş, Ayaz, Deniz) ve 5 yabancı orjinli (Pomqueen, Alegria, Marabel, Agria ve Marfona) olmak üzere 12 patates çeşidi kullanılmıştır. "Tesadüf Blokları" deneme deseninde göre 3 tekerrürlü olarak kurulmuştur. Bulgular: Çalışmanın sonuçları, patates çeşitlerinin tüm değişkenleri önemli ölçüde etkilediğini ortaya koymuştur. Deneme yılındaki (2022) verilere göre en fazla bitki boyu Kaya ve Pomqueen (85,5 ve 86,6 cm), ana sap sayısı Kaya (6,1 adet), Marabel (5,9 adet) ve Agria (5,7 adet), ocak başına yumru sayısı Ayaz (17,5 adet) ve Alegria (14,0 adet), ocak başına ve toplam yumru verimi Petek (1287,1 g ve 5251,5 kg/da) çeşitlerinde tespit edilmiştir. Toplam yumru verimi bakımından Alegria (4497,5 kg/da) ve Kaya (4441,0 kg/da) çeşitleride ön plana çıkmıştır. Kalite kriteri göz önüne alındığında en fazla özgül ağırlık (1,098 ve 1,097 g/cm3), kuru madde (%23,43 ve 23,23) ve nişasta oranları (%17,6 ve 17,4) sırasıyla Pomqueen ve Kaya çeşitlerinden elde edilmiştir. Yine, Ayaz (1,094 g/cm3, %22,67 ve 16,9), Bahar ve Petek (1,093 g/cm3, %22,33 ve 16,5) çeşitlerinde özgül ağırlık, kuru madde ve nişasta içerikleri yüksek bulunmuştur. Diğer taraftan en yüksek protein oranına Ayaz ve Agria çeşitleri (sırasıyla %12,5 ve 12,4) birlikte sahip olmuşlardır. Sonuç: Araştırma, bölgeye adaptasyonu iyi, verimli ve kaliteli durumda bulunan özellikle Marfona ve Agria gibi çeşitlere göre, geliştirilmiş yerel çeşitlerden Petek ve Kaya'nın yanı sıra Ayaz ve Bahar gibi çeşitlerin, tercih edilmesi durumunda tescil edilmiş yabancı orijinli çeşitlerden ise Alegria ve Pomqueen çeşitlerinin umut verici olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçta, yüksek rakımlı ve benzer agro-ekolojiye sahip bölgelerdeki üreticilere en yüksek toplam yumru verimi ve kalite için bu çeşitleri tercih etmeleri tavsiye edilmiştir.