ZAMAN-BAĞIMLI HİYERARŞİK ÇİNLİ POSTACI PROBLEMİ VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Endüstri Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Merve KAYACI ÇODUR
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mustafa YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hiyerarşik Çinli Postacı Problemi (HÇPP), ayrıt rotalama problemlerinden biri olan Çinli Postacı Probleminin (ÇPP) bir türüdür. NP-zor problem olan HÇPP ile ilgili yapılan çalışmalarda düğümler arası mesafelerin dikkate alındığı ve seyahat sürelerinin göz ardı edildiği görülmektedir. Ancak, hemen hemen tüm metropol kentlerde seyahat eden araçların hızı ve buna bağlı olarak da ulaşım süreleri trafik yoğunluğu, trafik kazaları ve hava durumu gibi çeşitli faktörlerden dolayı katedilen mesafe ile birlikte gün boyunca değişmektedir. Dolayısıyla, sokaklarda minimum zaman harcayarak seyahat etmek, özelikle kar küreme, çöp toplama ve devriye gezen güvenlik araçlarının rotalanması gibi HÇPP'nin pratikteki birçok uygulama alanında yol güvenliğinin ve trafik akışının sağlanması açısından büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada Zaman-Bağımlı Hiyerarşik Çinli Postacı Problemi (ZB-HÇPP) olarak adlandırılan ve toplam seyahat süresini en aza indirmeyi amaçlayan yeni bir problem türü ele alınmıştır. Problemin çözümüne yönelik ilk olarak, toplam katedilen mesafe ve toplam harcanan seyahat süresinin en küçüklenmesini amaçlayan karma tamsayılı matematiksel programlama modelleri geliştirilmiştir. Ayrıca tanımlanan problemin büyük boyutlu problemlerde çözülebilmesi için iki meta-sezgisel algoritma önerilmiştir. Bunlar: Genetik Algoritma (GA) ve hibrit Tavlama Benzetimidir (hTB). Önerilen matematiksel modeller ve meta-sezgisel algoritmalar rasgele oluşturulmuş test problemleri üzerinde incelenerek etkinlikleri gösterilmiştir. Bu çalışma kapsamında matematiksel modeller GAMS 24.2.3'te Cplex 12 karma tam sayılı programlama çözücüsü kullanılarak çözülmüş, meta-sezgisel algoritmalar ise Matlab 2016a programlama dili kullanılarak kodlanmış ve sonuçları raporlanmıştır.