XVIII. yüzyıl divân siirinde hat sanatı

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2013

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MUTLU MELİS ÖZGERİŞ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sevda ÖNAL KILIÇ

Özet:

XVIII. yüzyıl, Divân şiirinde yeni anlayışların, üslupların etkisiyle kavram dünyasının zenginleştiği bir dönemdir. Şâir ve şiir asrı diye de anılan bu yüzyılda, geleneğin getirdiği birikimler üzerinde farklı arayışlara girilerek; aşk, tasavvuf, rintlik, tabiat gibi yüzyıllardır ele alınan konuların yanı sıra iç ve dış gerçekliğe dönüş, sosyal hayata dair izlenimler, gerçekçi doğa tasvirleri, hat sanatı, musikî vb. anlatımlar şiire yansımıştır. Bu anlatımlar içerisinde hat sanatı, kavramlarının çeşitliliğiyle şiirde yerini alırken, yazı sanatı ve bu sanatla ilgili terimler bazen gerçek manalarıyla bazen de mecaz anlatımlarla kullanılır. Hem ruha ve hem göze hitap etmesiyle yüzyıllardan beri gelişme kaydederek, farklı milletlerin elinde maddî ve manevî kültürün izlerini taşıyarak günümüze ulaşan hat sanatı, maddî ve manevi kültürün içinde yetişmiş şâirlerin kullandığı, şiirlerinde yararlandıkları bir alandır. Özellikle XVIII. yüzyılda sanatın ve sanatçının değer görmesi, hat sanatına katkı sağlayanlar arasında sadece bunu meslek edinmiş kişilerin değil padişahların, devlet adamlarının, şairlerin vb. bulunması, bu sanatın gelişmesini sağladığı gibi yazı sanatını şiirde ele alınan konulardan biri yapar. Bu yüzyıla ait divanlar incelendiğinde ise hattatların, hattat padişahların, hattat şairlerin yazı sanatıyla münasebetiyle; hat sanatında kullanılan çeşitli aletlerin ve yazı türlerinin ise gerçek anlamlarının yanında değişik benzetmelerle şiirde yer aldığı görülür.