Propolis uygulamasının siyah alaca buzağılarda büyüme performansı, kan profili ve bazı genlerin ekspresyonları üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VEYSEL FATİH ÖZDEMİR
Danışman: Mete Yanar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma propolis uygulamasının Siyah Alaca ırkı buzağılarda ishal, bağışıklık, yemden yararlanma, büyüme, gelişme ve sağlık parametreleri üzerine etkilerini ortaya koymak amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Çalışmanın, hayvan materyalini Atatürk Üniversitesi Gıda Hayvancılık Araştırma ve Uygulama Merkezi Sığırcılık Biriminde doğan Siyah Alaca ırkı buzağılar oluşturmuştur. Alt gruplarda 6 erkek ve 6 dişi buzağı olacak şekilde kontrol ve muamele gruplarında toplam 24 baş buzağı araştırmaya dâhil edilmiştir. Buzağılar doğumun ardından 60 gün boyunca doğum ağırlıklarının %10'u kadar tam yağlı sütle beslenmiştir. Buzağılar 60 günlük yaşta sütten kesilmişlerdir. Birinci haftadan itibaren buzağılara buzağı başlangıç yemi verilmiştir. Kaba yem Atatürk Üniversitesi Bitkisel Üretim Uygulama ve Araştırma Merkezinden temin edilmiştir. Buzağıların yemden yararlanma ve canlı ağırlık artışlarını belirlemek amacıyla yem tüketimleri günlük olarak canlı ağırlıkları ise 15 günde bir takip edilmiştir. Buzağıların ishal durumlarını belirlemek amacıyla haftalık olarak ishal skorlamaları yapılmıştır. Buzağılardan aylık aralıklarla alınan kanlarda hematolojik analizler, PCR analizleri ve Immunoglobulin G ve M analizleri yürütülmüştür. Araştırma 120 gün sürdürülmüştür. Bulgular: Propolis tüketen buzağıların yemden yararlanma bakımından kontrol grubundaki buzağılardan sütten kesim sonrasında (P<0,01) ve ilk dört aylık yaşta (P<0,05) oldukça iyi performans göstermiştir. Muamele grubundaki buzağıların ilk dört aylık dönemde daha yüksek vücut uzunluğu gelişimi (P<0,05) sağladığı ve sütten kesim ile 120 günlük yaşlar arasında göğüs çevrelerinin daha fazla (P<0,01) gelişim göstermiştir. Propolisin doğum ve 1 aylık dönemde günlük ortalama canlı ağırlık artışına istatistiksel olarak önemli (P<0,05) katkı yaptığı gözlenmiştir. Dört aylık araştırma sonunda propolis grubundaki buzağıların kontrol grubundan 7,4 kg daha fazla ağırlığa sahip olduğu belirlenmiştir. Propolis uygulanan gruptaki buzağıların ishal puanlarının tüm dönemlerde kontrol grubundaki buzağılardan önemli derecede (P<0,01) düşük olduğu belirlenmiştir. Propolisin araştırmanın ikinci ayında buzağıların serum IgG ve IgM düzeylerini önemli derecede (P<0,05) artırdığı belirlenmiştir. Üç aylık yaşta propolis tüketen buzağılarda serum Lenfosit (LY%), Hematokrit (HCT%) (P<0,05), Kırmızı kan hücresi (RBC) ve Hemoglobulin (HGB) (P<0,01) değerlerinde önemli artış olduğu gözlenmiştir. Propolis uygulamasının hücrelerde bağışıklık sistemi ile ilgili genlerin ( IL-1, IL-6, IL-18, TNF-α ve NF-κB) ifadelerini önemli ölçüde düşürdüğü, IGF-1 gen ifadesini ise önemli derecede artırdığı belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma bulguları propolisin buzağılarda bağışıklığı güçlendirmede ve hastalıklara karşı vücut direncini artırmada, yemden yararlanma ve gelişimi artırmada etkin bir şekilde kullanılabileceğini göstermiştir. Bu özellikleri ile propolisin buzağı ishallerinden ve diğer hastalık etmenlerinden kaynaklı kayıpların önüne geçilmesinde, yemden yararlanmayı iyileştirmede ve buzağılarda büyüme ve gelişmeyi artırmada antibiyotiklere alternatif doğal bir madde olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Propolis, Buzağı İshalleri, Bağışıklık, Büyüme ve Gelişme, Kan Profili