William Butler Yeats ve yapıtlarının yanmetinsellik yöntemiyle incelenmesi: Yapıtçevresi çözümleme örneği


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Raşit Çolak

Eş Danışman: Kamil CİVELEK

Danışman: Ahmet BEŞE

Özet:

İngiliz Edebiyatında baş şair olarak kabul edilen, oyun yazarı, Nobel Edebiyat ödüllü yazar William Butler Yeats ve eserleri edebiyattan sanata pek çok alanda başta eleştirmenler olmak üzere dikkat çekmiştir. Bu çalışmada medyanın en önemli unsurlarından birisi olan gazeteleri kullanarak Yeats ve eserlerini incelemek amaçlanmıştır. Gazetelerde Yeats hakkında bulunan tüm unsurlar Türkiye'de çok fazla kullanım örneği bulunmayan Yanmetinsellik (Paratextuality) kuramı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Bu amaç doğrultusunda öncelikle birinci bölümde metinleri incelemek için kullanılan kuram, başta Gérard Genette olmak üzere diğer kuramcıların görüşlerine de başvurularak detaylı bir şekilde ele alınmıştır. İkinci bölümde Amerikan basınında dijital ortamda en fazla baskıya sahip olan yirmi beş gazete tespit edilmiş, bu gazetelerde 1888 - 2013 yılları arasında Yeats ile ilgili çıkan yanmetin unsurlarına ulaşılmıştır. Ulaşılan metinler Yeats'in doğum ve ölüm tarihi temel alınarak ölümünden önce ve ölümünden sonra olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Daha sonra yanmetinler türlerine, kaynak çeşitlerine, Yeats'in edebiyat ve özel hayatına, kariyerine göre sınıflandırılmıştır. Daha sonra yanmetin unsurları Genette'in kuramı temel alınarak Yeats hayatta iken ve öldükten sonra olmak üzere iki grupta incelenmiştir. Yanmetinlerin verdiği bilgiler ışığında Yeats ve eserleri okur, yazar ve yayınevi bağlamında değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde Yeats'in doğup büyüdüğü topraklar dışında farklı bir coğrafya ve kültürde, Amerika'da ön plana çıktığı özellikler, sosyal ve siyasal hayata, edebiyat ve sanat eserlerine yaptığı katkılar ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: William Butler Yeats, Gérard Genette, Yanmetinsellik, Yanmetin, Yapıtçevresi Yanmetin Unsurları.