Doğrusala Yakın İdeal Talep Sisteminin (LA/AIDS) Bir Uygulaması: Erzurum İli Verileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1998

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Mustafa Baydemir

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fahri YAVUZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Erzurum ili merkezinde gıda ürünleri tüketiminde tüketici davranış biçimlerini belirlemek için talep analizleri yapılmıştır. Daha önce yapılan çalışmalardan farklı olarak, araştırmada güncel veriler ve değişik bir model kullanılmıştır. Bu çalışmada tahmin edilen ve tüketici davranışlarını temsil eden farklı elastikiyetler, gıda politikalarıyla ilgili analizlerde temel veriler olarak kullanılabilir. Araştırmanın materyalini, Temmuz- 1995 ve Nisan- 1997 dönemini kapsayan iki yıllık süre içerisinde her üç ayda bir toplam sekiz dönem için 30 aile ile yapılan gıda tüketimi anketlerinden elde edilen veriler oluşturmaktadır. Toplam 240 ankete ait verilerin tümü yüksek ve düşük gelirli ailelere ayrılarak, seçilen bazı gıda grupları için (hububat, sebze, meyve, et, süt) LA/AIDS modeli kullanılarak talep tahminleri yapılmıştır. Modellerin tahmin edilmesinde Shazam 8.0 Ekonometrik Bilgisayar Programı kullanılmıştır. Anket sonuçlarına göre, gıda harcamalarının gelire oranı tüm aileler için % 38.40 olurken, bu oran düşük gelirli ailelerde % 50.20'ye yükselmektedir. Gıda harcamaları içinde en yüksek payı hububat alırken, meyveye yapılan harcamalar en düşük seviyede kalmıştır. Modelden elde edilen katsayılar, modelin teorisinde belirtildiği üzere tüm toplama (adding-up) şartlarını sağlamıştır. Hesap edilen harcama elastikiyetlerinin işaretleri ekonomik teoriye uygun olarak pozitif bulunurken, tüm gıda gruplarına ait fiyat elastikiyetlerinin işaretleri yine ekonomik teoriye uygun olarak negatif olduğu tespit edilmiştir. Diğer çalışmalarda olduğu ve beklendiği üzere Marshalian fiyat elastikiyetlerinin Hicksian fiyat elastikiyetlerinden daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Çapraz elastikiyetlerin, bazı istisnalar dışında genel olarak tüm, yüksek ve düşük gelirli aileler için çok düşük olduğu görülmüştür. Hububat fiyatlarındaki değişmeler tüm gıda gruplarının tüketim miktarını etkilemektedir. Bunun da hububatın gıda harcamaları içinde en yüksek paya sahip olmasından kaynaklandığı söylenebilir.