Kur'an-ı Kerim'de Üslub-u Hakim Sanatı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Elif Özcan
Danışman: Esra Hacımüftüoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Kur'an-ı Kerîm'in üslûbundaki î'câz özellikleri bağlamında belâgat ilminin bölümlerinden olan bedi' sanatlardan üslûb-u hakîm sanatını konu edinmektedir. Giriş ve iki bölümden oluşan çalışma, Kur'an-ı Kerîm'in ilahi mesajları iletirken muhataplarına nasıl hitap ettiğini, nasıl yönlendirdiğini, hakikate ulaşmak için nasıl bir üslûb kullandığını üslûb-u hakîm sanatı bağlamında ele almaktadır. Çalışmanın giriş kısmında kavramın temelini oluşturan Kur'ân üslûbundan, Kur'ân'ın i'câz özelliklerinden ve belâgat ilminin tarihsel süreçlerinden bahsedilmektedir. Üslûb ve i'câz özellikleri zemininde kavramsal çerçeve oluşturulmaktadır. Bu kapsamda belâgat ilminin temel disiplinleri olan meâni, beyân, bedî' terminolojisi giriş bölümünde ele alınmaktadır. Birinci bölümde, araştırmanın konusu olan üslûb-u hâkîm sanatının terim ve sözlük anlamları üzerinden terkip hakkında incelemeler yapılmaktadır. Araştırma konusu olan kavramın, belâgat ilmi içerisinde değerlendirilme biçimleri ele alınarak terimleşme sürecinden bahsedilmiştir. Bu doğrultuda, üslûb-u hâkîm sanatının yakın-benzer kavramlarla münâsebeti Kur'ân ayetleri, hadisler ve meseller üzerinden incelenmiştir. Kelime ve üslûb özelliklerinden yola çıkılarak î'câz yönleri bağlamında ayetlerin belâgat ilmindeki konumu ve üslûb-u hakîmle alakalı kısımları araştırılmıştır. Ayrıca üslûb-u hakîm sanatının uygulanma hikmeti mahiyetinde gayeleri de bu bölümde işlenmektedir. İkinci bölümde, üslûb-u hakîm sanatıyla ilgili olan ayetler dirayet ve rivayet yönleri göz önüne alınarak sebeb-i nüzûlleriyle irtibatlı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışma, ilahi metnin anlaşılmasını, üslûbunun öğrenilmesini ve hayata tatbik edilmesini gaye edinmektedir. Bu doğrultuda Kur'an-ı Kerîm'de üslûb-u hakîm sanatı incelenmiştir. Çalışmanın bağlam, muhatap ve toplumsal gerçekler realitesi çerçevesinde bütünlük arz ederek Kur'ân araştırmalarına katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'ân ve Üslûp, Belâgat, Î'câz, Bedî' İlmi, Üslûb-u Hakîm