Erzurum Türkülerinin Ortaöğretim Müzik Dersinde Değerler Eğitimi Kapsamında Kullanılabilirliğinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Müzik Bilimleri Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ KARATAŞ
Danışman: Şevki Özer Akçay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı, Repertükül veri tabanında yer alan Erzurum yöresine ait türkülerin ortaöğretim müzik dersinde, değerler eğitimi kapsamında kullanılabilirliğinin incelenmesidir. Bu amaca ulaşabilmek için, veri tabanında tespit edilen 275 Erzurum türküsünün sözleri ve müzikal özellikleri incelenmiştir. Sözlerde MEB tarafından belirlenmiş olan on kök değer ile ilişkili unsurlar belirlenmeye çalışılmıştır. Bunun yanında incelenen eserlerin ses aralıkları ve makamsal özellikleri bakımından öğrencilerinin sınıf düzeyleri ve hazır bulunuşluk düzeyleriyle uyumlu olup olmadığı da incelenmiştir. Yöntem: Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden belgesel tarama modeli kullanılmıştır. Verilerin elde edilmesinde internet aracılığıyla Repertükül veri tabanında yer alan eserlerden faydalanılmıştır. Erzurum yöresine ait TRT repertuvarına kayıtlı 268 ve yörede söylenip de söz konusu repertuvarın dışında olan 7 eserle beraber toplamda 275 türkü olduğu tespit edilmiştir. Bu eserler üzerinde ilk aşamada söz içerikleri analiz edilmiştir. Sözlerde, MEB 9-12. sınıflar için değerler eğitimi kapsamında tanımlanan "on kök değer" ile ilişkilendirilebilecek sözcük ve/veya ifade olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma kapsamında incelenen türkülerde "on kök değer"i çağrıştıracak, bu değerlerle ilişkili olabileceği düşünülen sözcükler barındıran 59 türkü olduğu tespit edilmiştir. Ancak, bu 59 türkünün tamamında ilişkili sözcük, çağrıştırması beklenen değer anlamında kullanılmamıştır. Türkülerin güftesindeki genel manaya bakıldığı zaman, söz konusu değerlerle tam olarak örtüşmeyen türküler, müzik dersi kapsamında değerlere yönelik çalışmalar ve etkinliklerde kullanılabilirliği açısından uygun olmadığı gerekçesiyle çalışmaya dâhil edilmemiştir. Belirlenen türkülerin 9-12. sınıfların müzik öğretim programı çerçevesinde belirlenmiş olan kazanımlara ve öğrencilerin gelişimsel özelliklerine uygun olup olmadığını belirlemek için makam dizisi, ritmik yapısı özelliklerine göre değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmada; Repertükül repertuvarda bulunan 275 Erzurum türküsü incelenerek değerler eğitimi "on kök değer"le ilişkilendirilen ve öğrenci öğrenme düzeyine uygun olan türkülerin müzikal analizleri yapılarak tablolar halinde sunulmuştur. Bu türküler arasında; güftelerin içinde MEB tarafından tanımlanan kök değerlerle ilişkilendirilen 59 türkü tespit edilmiştir. Türkülerde değerlerin isminin geçmesinin yanı sıra, güftesinin tamamında o değerin manasını taşıyıp taşımadığına ve müzikal bakımdan da öğrenci düzeyine uygunluğuna bakılarak, 44 türkünün müzik dersi etkinliklerinde kullanılmasının uygun olabileceği tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışma sonunda elde edilen verilere göre, müzik dersi dağarcığına önerilmek üzere Repertükül repertuvarda bulunan 44 Erzurum türküsünün, değerler eğitimi kapsamında tanımlanan "on kök değer" içerisinden adalet, dostluk, sabır, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik değerlerini kapsadığı ve müzikal analiz bakımından öğrenci düzeyine uygun olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Müzik eğitimi, değerler eğitimi, Erzurum türküleri, müzikal analiz.