ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ İNME MERKEZİ’NE BAŞVURAN AKUT İSKEMİK İNME HASTALARININ TANI VE TEDAVİ SÜREÇLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Merve KARAMAN
Danışman: Alper Eren
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnme merkezi tabanlı inme kayıtları; inme epidemiyolojisi, klinik özellikleri ve doğal seyrinin sistematik analizi için yararlı bir araçtır. İnme yaklaşımında etkili kalite metrik ve unsurlarının baz alındığı inme kayıt verilerinin analizleri, inme yönetiminin iyileştirilmesi için kullanılabilecek bilgiler sağlayabilir. Yeni kurulan inme merkezimizde, akut inme hastalarının takip ve tedavi süreçleri kayıtlarının analizi ile inme merkezi yaklaşımının etkinliğini ve bu süreçte akut inme yönetiminin daha etkili hale getirilmesini sağlayacak faktörlerin tespit edilmesini amaçladık. Gereç ve Yöntem: Verilerimiz, 01.01.2021 - 30.09.2021 tarihleri arasında inme merkezimize başvuran akut inme hastalarında hemorajik inme tanılı ve 18 yaş altı hastalar dışlanarak kalan hastalarda etiyoloji, risk faktörleri, klinik belirtiler, tedavi, fonksiyonel sonuçlar ve inme kalite metrik ve unsurlarını değerlendirmek için prospektif olarak kayıt altına alınmış ve inme ilişkili sınıflama sistemleri de kullanılarak istatistiksel analiz edilmiştir. Bulgular: 524 akut inme hastamızın 466'sı arteryal iskemik inme, 46'sı GİA ve 12'si SVT idi. Hastaların yaş ortalaması 68,3±13,9 olup %54'ü erkekti. Hastaların %13'ü acil sağlık hizmetleri, %33'ü kendi imkanları ve %54'ü başka hastaneden sevk ile başvurdu. Tüm hastaların %36'sı ilk 4.5 saat, %11'i 4.5-6 saat, %35'i 6-24 saat ve %18'i >24 saat olarak başvurdu. Başvuruda hastaların %63,5'inde motor belirtiler, %39,8'inde konuşma bozukluğu mevcuttu. İlk 4.5 saat içindeki başvuruların, acil sağlık hizmetleri ile ve şehir merkezinden başvuranlarda daha fazla olduğu görüldü (p<0,05). Hastaların başvuru NIHSS skorları; hafif %70,4 (n=338), orta %21,2 (n=99), ağır %8,4 (n=39) olarak değerlendirildi. NIHSS ile semptom-kapı zamanı arasında negatif korelasyon saptanıp NIHSS hafif olan hastaların orta ve ağır olan hastalara göre semptom-kapı zamanının uzun olduğu görüldü (p=0,000). İskemik inme hastalarının %88,8'inde konservatif, %6'sında İV-rtPA, %3,9'unda EVT ve %1,3'ünde İV-rtPA+EVT uygulandı. Konservatif tedavi alanların %77,2'sinin NIHSS hafif (0-6) ve İV-tPA+EVT yapılan hastaların %66,7'sinin NIHSS ağır (≥16) grubunda daha fazla olduğu görüldü (p=0,000). Hastaların %68,7'sinin taburculuk mRS 0-2 aralığında, %22,5'inin 3-5 aralığında ve %8,8'inin ise 6 idi. İlk 6 saat içerisinde başvuran hastaların zaman bağımlı metrikleri, tüm iskemik inme hastalarının ortalamalarına kıyasla daha düşük saptandı (p<0,05). İV rtPA ve EVT uygulanan hastaların semptom-kapı, kapı-BT, kapı-nörolog ve kapı-yatış zamanlarının konservatif tedavi alan hastalara göre daha kısa olduğu (p<0,05) görüldü. Sonuç: Hastaneye başvuruda acil sağlık hizmetleri kullanımı ve inme semptomlarının farkındalığı akut inme tedavi penceresinde yapılacak başvurular için etkili bir faktördür. Bu konuya ilişkin yapılacak organizasyon ve eğitimler sürecin hızlandırılmasında anahtar rol üstlenir. Akut inme hastalarının yönetimi ve fonksiyonel sonuçlarının iyileştirilmesi için hastaların inme merkezi kalite metrik ve unsurlarını kapsayan inme merkezlerinde takibi ve ilgili süreçlerin kayıt altına alınması esastır. Klavuzlarda önerilen zaman sürelerine erişmek için hastane içi yönetim sürecinde etkili olabilecek faktörlerin tespit edilmesi ve iyileştirilmesine yönelik çalışmalara ihtiyaç vardır. Akut girişimsel müdahalelerin akut inme prognozu üzerindeki olumlu etkisi ancak klavuzlarda önerilen kalite metrik ve unsurlarının sağlanması ile mümkün olacaktır. Anahtar Kelimeler: İskemik inme, inme ünitesi, inme kalite metrikleri, İV rtPA, endovasküler tedavi