Akut böbrek iskemi/reperfüzyon hasarınakarşı ceviz septa ekstraktının renal koruyucu etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KHASIIAT IMINOVA
Danışman: Hakan Aşkın
Özet:Amaç: Bu çalışmanın temel amacı, ceviz septa ekstraktının (CSE) böbrek dokularında oksidatif stres, inflamasyon, ferroptoz ve hücresel farklılaşma mekanizmalarına yönelik terapötik potansiyelini araştırmaktır. Özellikle, CSE'nin in vivo sıçan böbrek iskemi-reperfüzyon (IR) modeli kullanılarak, renal IR'nin neden olduğu akut organ hasarına karşı koruyucu bir tedavi olarak kullanılma potansiyelini, beş farklı genin ekspresyon seviyelerini inceleyerek değerlendirmek hedeflenmiştir. Ayrıca, ceviz kabuğunda bulunan biyoaktif bileşiklerin antioksidan özellikleri üzerine sınırlı bilimsel bilgiye katkıda bulunmak ve gen ekspresyonlarına olan etkilerini analiz ederek, genellikle atık olarak değerlendirilen bu doğal malzemenin farmakolojik önemini ortaya koymak amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmada, Posof (Ardahan/Türkiye) yöresi cevizlerinin tohum kabuğu fitokimyasal bileşenlerinin ve antioksidan kapasitelerinin belirlenmesi için ekstrakte edildi. CSE'teki biyoaktif bileşikler GC-MS sistemi ile tanımlandı. CSE'nin terapötik etkilerini belirlemek amacıyla, deneysel bir in vivo Sprague-Dawley sıçan modeli kullanıldı. Sıçanlarda böbrek IR hasarını taklit eden bir model oluşturulmadan önce CSE uygulandı. Uygulama sonrasında böbrek dokularında antioksidan, antiinflamatuar, ferroptoz ve hücresel farklılaşma aktiviteleri belirlemek için moleküler analizler gerçekleştirildi. Nükleer Faktör Eritroid 2 (Nrf2), Lipocalin 2 (Lcn2), Glutatyon Peroksidaz 4 (Gpx4), Böbrek Hasarı Molekülü (Kim-1) ve Keratin 8 (Krt8) gen ekspresyon seviyeleri qPCR yöntemi kullanılarak belirlendi. Bulgular: CSE'nin fitokimyasal içeriğinde en fazla bulanan bileşik β-sitosterol olarak tespit edildi. Bu bileşik toplam ekstraktın % 61.070' i kadardı. CSE, gen ekspresyon seviyeleri üzerinde Gpx4, Krt8 ve Nrf2 genlerinin aktivasyonunu sağlarken Kim-1 ve Lcn2 genlerinin inhibisyonuna yol açarak etki etti. Sonuç: CSE'nin oksidatif stresi azaltarak (Gpx4, Nrf2), inflamasyonu baskılayarak (Lcn2, Kim-1) ve hücresel yapı ile apoptoz süreçlerini destekleyerek (Krt8), böbrek dokusunu koruyucu etkiler gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu bulgular, CSE'nin renal iskemi-reperfüzyon hasarına karşı etkili bir tedavi adayı olabileceğini düşündürmektedir. Daha geniş çaplı araştırmalarla bulguların desteklenmesi önerilmektedir.