Tipografinin Plastik Değer Olarak Kullanımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Resim Anasanat Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Samira Talebian
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Muhammet TATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yazmak insanın yapmış olduğu en büyük ve belki de en önemli buluşu olmuştur. Çünkü yazı kaydeder, bellek oluşturur ve insanı diğer varlıklardan ayırır, ayrıcalıklı kılar. Şu anki bulgulara göre ilkyazı örnekleri MÖ 3500'ler de Mezopotamya da Sümer tabletlerinde kullanılmıştır. Yazmak muhasebecilik ile beraber ortaya çıkmış bir ihtiyaçtır ve muhasebe kayıtları Mezopotamta, Mısır, Çin ve Merkezi Amerika yazılarında belirgin şekilde görülmektedir. Mezopotamya şehir devletlerinde ticaret ve idare etme karmaşık bir hal aldığı dönemlerde kanunların ve alış veriş senetlerinin kalıcı bir hale gelmesini sağlamak amacıyla bütün bunları kalıcı hale getirecek bir sistem olarak yazıyı icat etmişlerdir. Matbaa günümüzde çok önemli bir konuma sahiptir. Matbaanın mantığında baskı tekniklerinin ilk uygulandığı yer olarak Çin gösterilir. İlk olarak MS 1. ve 2. yüzyılda ahşap oymalarla yapılan baskılar daha sonra yine ahşap harflerin dizilerek yazı oluşturulmasına evrilmiştir. Çin'den Japonya ve Kore gibi çevre ülkelere yayılan matbaanın bugünkü hale evrilmesinde en büyük katkıyı 1400 lerde Alman Gutenberg gerçekleştirmiştir. Modern matbaanın babası olarak anılan Gutenberg uzakdoğuya göre daha küçük metal harflerle daha hızlı baskı yapma olanağını geliştirerek bu anlamda önemli bir devrime imza atmıştır. Yazıyı bir sanata dönüştüren yazı ustaları her kültürde karşımıza çıkmaktadır. Modern çağda ise yazı estetiği ile birlikte Tipografi kavramıyla da tanışırız. Bu genel olarak tasarımcıların ilgi alanı olan yazı düzenleme sanatıdır. Yazdığımız yazı için seçilen şekil, bunun düzenlenmesi, bölümlere ayrılması, rengi ve tasarımının konusu oldukça önemlidir. Tipografi çağdaş kullanımında oldukça kapsamlı ve geniş bir V yelpazeye sahiptir. Bunlara örnek verecek olursak vitrin tipografisi, elbise, endüstriyel ürünlerde ev araç gereçleri, kalemler, saatler, dijitalleşen dünyada cep telefonları, bilgisayar oyunları, el yazısı ve kaligrafi gibi becerileri sayabiliriz. Kısaca sanatsal ve görsel düzenleme olan tipografi bir tasarım dili anlayışıdır. Günümüz web sitelerinde, reklamlarda, bize sunulan her türlü içerikte ikna edici bir mesajın bulunması şarttır. Bu şartın sağlanmasında da tipografi vazgeçilmez bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada yukardaki bilgiler çerçevesinde yazının bir sanat nesnesine dönüştürülme sürecini ve bu eserler üzerinde yapılacak değerlendirmelere yer verilmektedir. Özellikle günümüz grafikerlerinin tipografiyi yazının ötesinde sanatsal bir dile dönüştürmeleri incelenerek grafik ve sanat arasındaki bağ sorgulanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yazı, Sanat, Matbaa, Kaligrafi, Grafik, Tipografi.