Aydın Arkeoloji Müzesi'nden bir grup Roma İmparatorluk Dönemi sikkesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Kayhan Murat
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nurettin ÖZTÜRK
Özet:Bu çalışmada Antik dönemin Karia ve Ionia sınırları dâhilinde yer alan, günümüz Aydın ilinin Arkeoloji Müzesi'nin sikke envanterinde bulunan 117 adet Roma İmparatorluk Dönemi sikkesi ele alınmıştır. İncelenen sikkelerin 34 İmparator ve 1 İmparatoriçeye ait olduğu anlaşılmıştır. Kronolojik sıralama yapılarak 35 sikke sahibinin yaşamları hakkında bilgiler verilmiştir. Toplamda 117 adet sikkenin en erken tarihlisi Domitianus (MS 81–96) dönemine, en geç tarihlisi ise Honorius (MS 393–423) dönemine aittir. Arcadius 11 adet ile katalogda en fazla sikkesi olan imparatorlardır. Julia Domna 1 adet sikke ile katalogda yer alan tek kadındır. Kronolojik olarak imparatorluğun geç dönemlerine doğru katalogda sikke sayısında artış olduğu görülmektedir. İncelenen sikkelerde 8 farklı ön yüz tipi ve 16 farklı arka yüz tipi kullanılmıştır. Ön yüzde imparatorların portreleri farklı tiplerde yer almaktadır. Işın taçlı büst ve diademli büst en çok kullanılan ön yüz tipleridir. Arka yüzde tanrılar, tanrıçalar, personifikasyonlar, mimari öğeler ve agonistik öğeler bulunmaktadır. Jüpiter ve Victoria en çok kullanılan arka yüz tipleridir. Sikkelerin ön yüz ve arka yüzlerinde bulunan lejandlar, imparatorluk dönemi sikkelerinin genelinde olduğu gibi Latince ile yazılmışlardır. Ön yüz lejandlarında imparator isimleri ve unvanları bulunmaktadır. Ön yüz lejandları genelde IMP ve DN unvanları ile başlamaktadır. Arka yüz lejandlarında genelde imparator unvanlarına ve personifikasyonlara yer verilmiştir. Ayrıca bazı sikkelerde darphane sembolleri de Latince harflerle verilmiştir. Bu sembollerden yola çıkılarak en çok sikke basımının Kyzikos darphanesinde yapıldığı görülmektedir. Sikkeler katalogda kronolojik sıralamaya göre verilmiş, birden fazla sikkesi olan imparatorların sikkeleri tam tarihlerinin tespit edildiği ölçüde sıralanmıştır. Katalog incelendiğinde sikkelerin en detaylı bilgileri olan ön ve arka yüz lejandları ve bunların açıklamaları, sikkenin metali, çapı, gramı, saat yönü, müze envanter numarası, müzeye geliş şekli, referansı ve tespit edildiği kadarıyla birimine ulaşılacaktır. Sonuç olarak 34 imparator ve 1 imparatoriçeye ait olan 117 adet sikkenin yer aldığı çalışmada Roma İmparatorluk Dönemi sikkeleri hakkında detaylı bilgi sahibi olunmuştur. Bu çalışma aynı zamanda Aydın ilinin yer aldığı bölgenin arkeolojik bakımdan önemini bir kez daha kanıtlamıştır. Anahtar Kelimeler: Aydın Müzesi, Roma, Sikke, İmparator.