ÂŞIK PAŞA’NIN GARİBNÂMESİ’NDE AYETLER


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HATİCE ŞAHİN

Danışman: Ayşe Hilal Kalkandelen

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma Âşık Paşa'nın hayatını, Garibnâme adlı eserindeki ayetler ve lafzi iktibasları konu almaktadır. Âşık Paşa, Kırşehir'de yaşamış olan şair ve mutasavvıf olup bu çalışmada kullandığımız Garibnâme, XIV. yüzyıl eserleri arasında yer alan ve on bölümden oluşan eseridir. Çalışmanın giriş bölümünde Âşık Paşa'nın yaşamış olduğu dönem ile ilgili genel bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde Âşık Paşa'nın hayatı, şahsiyeti ve Garibnâme adlı eseri ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Ayrıca Garibnâme eseri dışında Âşık Paşa'ya ait diğer eserler üzerinde durulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde eserde kullanılan ayetler, mealleri ile birlikte verilerek beyitlerde incelen konular hakkında bilgi verilmiştir. Beyitler aktarılırken Prof. Dr. Kemal Yavuz'un, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Türk Dil Kurumu Yayınları'ndan çıkan Garibnâme'nin tıpkıbasım, karşılaştırmalı metin ve aktarma olarak sunduğu kaynağı kullanılmıştır. Bu kaynak iki cilt ve her cildin iki kitabı olmak üzere dört kitaptan oluşmaktadır. Konu bütünlüğünü sağlamak amacıyla on bölümden oluşan eserin bab başlıkları çalışmada da sürdürülmüş, beyit sırası takip edilerek ayetler sıralanmıştır. Aynı ayetler farklı beyitlerde yer aldığında, ayet ile ilişkili beyit dipnotta belirtilmiştir. Ayrıca ayetlerin sadece eserde zikredilen kısımları koyu yazılmıştır. Üçüncü bölümde lafzi iktibaslar, ikinci bölümde tatbik edilen sıraya ve eserin ciltlerine göre incelenmiştir. Sonuç kısmında ise Âşık Paşa'nın eserinde Kur'an-ı Kerim ayetlerini kullanış şekli üzerinde durulmuştur. Ayrıca eserdeki ayetler ve lafzi iktibasların hangilerinin daha çok kullanıldığı belirlenerek eserdeki konular incelenmiş, eserin genel muhtevası ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Âşık Paşa, Garibnâme, iktibas, ayet, beyit.