Rüzgar enerji santrallerinin bal verimi düzeyi üzerine etkilerinin ampirik olarak belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET SELİM YILDIZ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Abdulbaki Bilgiç
Eş Danışman: Adem Aksoy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, Ege Bölgesi'nde faaliyet gösteren arıcılık işletmelerinin bal verimi ve bal üretiminden elde ettikleri gelir üzerinde rüzgâr enerjisi santrallerinin etkisini ampirik olarak incelemektir. Bu doğrultuda, RES bulunmayan bölgelerdeki olası verim ve gelir düzeyleri ile RES bulunan bölgelerdeki değişim karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Yöntem: Bu çalışma, Türkiye'nin Ege Bölgesi'nde yer alan altı ilde toplam 300 arıcıyla gerçekleştirilen anket verilerine dayanarak, rüzgâr enerji santrallerinin bal verimi üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Her ilden, hem RES bölgelerinden hem de RES dışı bölgelerden 25'er arıcı seçilmiştir. Analizde, RES bölgelerinde arıcılık yapmanın bal verimi üzerindeki etkisini ölçmek amacıyla bir muamele etkisi modeli uygulanmıştır. Bu amaçla, Gaussian muamele etkisi modeli de dahil olmak üzere çeşitli istatistiksel yöntemlerden yararlanılmış; ayrıca t-testleri ve ANOVA analizleriyle arıcıların konum tercihlerine bağlı bal verimi farklılıkları test edilmiştir. Ek olarak, bağımsız değişkenler ile bal verimi arasındaki ilişkiler incelenmiş ve modelde konum seçiminin etkilerini açıklamak üzere kapsamlı bir açıklayıcı değişken setine yer verilmiştir. Bulgular: Çalışmada, rüzgâr enerjisi santrali alanlarında faaliyet gösteren arıcıların, daha yüksek ortalama bal verimi ve daha yüksek gelir elde ettiklerini ortaya koymaktadır. Rüzgâr çiftliği bölgelerinde faaliyet gösteren arıcılar kovan başına ortalama 15,83 kg bal üretirken, bu bölgelerin dışında kalan arıcıların üretimi kovan başına ortalama 14,47 kg ile sınırlı kalmaktadır. Ayrıca elde edilen bulgular sonucunda orta yaşlı ve genç arıcıların, yaşlı arıcılara kıyasla daha yüksek bal verimi elde ettikleri belirlenmiştir. Arıcılığı atadan veya başkalarından öğrenenlerin, kurslarla öğrenenlere kıyasla daha fazla bal verimi elde ettikleri tespit edilmiştir. İşlemlerini kaydeden arıcıların, kayıt tutmayanlara göre; göçebe arıcıların, yerleşik arıcılara göre; balın yanında ek arı ürünleri üretenlerin, üretmeyenlere göre; arıcılık faaliyetleri için kredi kullananların, kullanmayanlara göre; arıcılığı ana geçim kaynağı olarak görenlerin, diğer arıcılara göre; alternatif arı ırklarına sahip olanların, olmayanlara göre daha yüksek bal verimi elde ettikleri tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışma bulguları, RES bölgelerinde arıcılık faaliyetlerinin bal verimi üzerinde olumsuz bir etki yaratmadığını, aksine kovan başı bal veriminin istatistiksel olarak anlamlı biçimde arttığını ortaya koymuştur. Bu durum, RES'lerin yüksek rakım ve zengin flora çeşitliliğine sahip alanlarda konumlanmasına bağlı çevresel avantajlarla ilişkilendirilmektedir. RES bölgelerinde arıcılığın sürdürülebilirliği açısından herhangi bir kısıtlamaya gerek olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, rüzgar türbinlerinin bal arıları ve diğer tozlayıcı türler üzerindeki ekolojik ve üretimsel etkilerinin, yerel ekosistemler bağlamında daha ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiği vurgulanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Arıcılık, Enerji, Bal, Rüzgâr Enerji Santralleri (RES), Muamele Etkileri, Türkiye