Bir Cami Mûsıkîsi Formu Olarak Ezan ve İcrasına İlişkin Algılar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türk Mûsikîsi Devlet Konservatuvarı, Temel Bilimler Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHAMMET AKTAŞ
Danışman: Özgür Eroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı; ezanın nasıl algılanıp yorumlandığını ortaya koymak, anlamak ve açıklamaktır. Bu çerçevede ezanın etkisinin, tesirinin, makamsal ve duygu yönünden çağrışımlarının ele alınması, icracı ve icra yöntemleriyle alakalı olumlu ve olumsuz tepki ve değerlendirmelerin ortaya koyulması hedeflenmektedir. Yöntem: Araştırmada amacı gerçekleştirmeye uygunluğu nedeniyle nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılmıştır. Erzurum il merkezinde tesadüfi örnekleme ile seçilmiş 35 gönüllü katılımcıdan yarı yapılandırılmış görüşme yolu ile toplanmış veriler betimsel içerik analizine tabi tutulmuştur. Bulgular: Araştırmanın bulgularına göre, katılımcıların hemen hemen hepsi ezanı dinin olmazsa olmaz kanunları arasında görmekte ve ezanla ilgili büyük bir hassasiyet duymaktadırlar. Çoğunlukla saba makamı ile okunan ezandan etkilendikleri ve güzel ezan okunan camileri tercih ettikleri de ulaşılan bulgular arasındadır. Bunların yanında, ezan okuyan bazı görevlilerin musiki yönünden yeterli bilgi ve beceriye sahip olmaması, camilerin hoparlörlerinden çıkan sesin düzeyinin çok yüksek ve cızırtılı olması gibi olumsuzluklar da sıklıkla dile getirilmiştir. Sonuç: Ezan sadece namaz vakitlerini bildirmekten öte milli ve dini bir sembol olarak algılanmaktadır. Dolayısıyla icrasının da bu hassasiyet göz önünde bulundurularak disiplinli ve estetik bir şekilde yerine getirilmesi gerekir. Bunu sağlamaya yönelik yapılmış olan yasal düzenlemelerin ve denetimlerin yetersiz olduğu görülmektedir. Hem camilerdeki ses sistemlerinin iyileştirilmesi ve düzenli olarak denetlenmesi hem de ezan okuyan görevlilerin özenle seçilip eğitilmesi, ezanın daha etkileyici ve genç kuşaklara tesir edecek şekilde icra edilmesini sağlayabilir. Anahtar Kelimeler: Ezan, dini mûsıkî, algı.