Hâtifî'nin Râhatü'l-Ervâh'ı (Metin-inceleme)

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATİH POLAT

Danışman: Rıfat KÜTÜK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın konusu, XVI. yüzyıl şairi / yazarı Hâtifî ve onun 935/ M 1529 yılında Hama'da yazdığı "Râhatü'l-Ervâh" adlı Türkçe mensur eseridir. Çalışmanın girişinde XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin siyasi durumu; devrin sosyal, kültürel ve edebî ortamı yüzyılın ilk yarısına yoğunlaşılarak anlatılmıştır. Râhatü'l-Ervâh'ın bir mensur sâkinâme olmasından dolayı klasik Türk edebiyatında nesir konusu irdelenmiş ve sâkinâme türünün gelişimi ele alınmıştır. Biyografik kaynaklardan ve Râhatü'l-Ervâh'tan edinilen bilgilerle Hâtifî'nin kimliği, hayatı, üslubu tespit edilmeye çalışılmıştır. Öncelikle Râhatü'l-Ervâh'ın Berlin Devlet Kütüphanesinde Ms. or. quart 1522 numarasıyla kayıtlı olan eldeki tek nüshası tanıtılmış, eserin biçimsel özellikleri ile tertibi hakkında bilgi verilmiştir. Râhatü'l-Ervâh'ın seci başta olmak üzere ahenge katkısı olan edebî sanatlar bakımından incelemesi yapılarak Hâtifî'nin üslup özellikleri tespit edilmek istenmiştir. İçerik incelemesinde Râhatü'l-Ervâh'ta adı geçen özel adlar ve şarapla ilgili kavramlar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Râhatü'l-Ervâh'ın eldeki müellif hattı nüshasının transkripsiyonlu metni hazırlanırken özel yer, kişi, eser adlarının açıklamaları; Arapça ve Farsça bölümlerin çevirileri; farklılık arz eden imla özellikleri; tespit edildiği kadarıyla alıntı metinlerin kaynağı dipnotlarla verilmiştir. Sayıları çok olmamakla beraber nüshada eksik bırakılan, yanlış yazılan kısımlar metin tamiri usulleri çerçevesinde tamamlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Hatifi, sakiname, Rahatu'l-Ervah, şarap.