Multipl skleroz hastalarında osteopontin düzeyinin özürlülük ve D vitamini ile ilişkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESİN GÖĞEBAKAN
Danışman: Mehmet Nuri KOÇAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Multipl Skleroz (MS), demiyelinizasyon, glial skleroz ve akson hasarı ile seyreden merkezi sinir sisteminin en sık görülen otoimmün, kronik enflamatuvar hastalığıdır. Osteopontin, enflamasyon ve bağışıklıkta önemli rollerde bulunan, vücutta kemik mineralizasyonu dışında, otoimmun ve kardiyovasküler hastalıklarla da etkileri gösterilmiş olan bir proteindir. Osteopontin, ayrıca MS'de hastalık aktivitesi için biyobelirteç olarak önerilmektedir. D vitamini, kalsiyum metabolizmasında, bağışıklık sisteminde, ve santral sinir sisteminde önemli rollerde bulunmakta, vitamin D reseptörleri (VDR) aracılığıyla immun sistem hücreleri üzerine etki etmektedir. Farklı etki mekanizmaları sonucunda proenflamatuvar sitokinleri azaltıp, antienflamatuvar sitokinleri artırdığı gösterilmiştir. Çalışmamızda MS hastalarında osteopontin düzeyi ve osteopontin düzeyinin özürlülük ve D vitamini ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmamız 40 MS, yaş ve cinsiyet eşleştirilmiş 40 sağlıklı kontrol olmak üzere 80 kişi üzerinde gerçekleştirildi. MS polikliniğine başvuran hastaların sosyo-demografik veri formu dolduruldu, 'Genişletilmiş Özürlülük Durumu Ölçeği (EDSS)' değerlendirilmesi yapıldı, osteopontin ve D vitamini düzeyleri ölçüldü. MS hastaları ile sağlıklı kontrollerde osteopontin ve D vitamini düzeyleri karşılaştırıldı ve MS hastalarında osteopontin düzeyinin; D vitamini düzeyi, özürlülük skorları, hastalık yılı, yıllık atak oranı, immünmodulatör tedavi ve hastalık progresyonuyla ilişkisi araştırıldı. MS hasta grubu ve sağlıklı grupta yer alan 40'ar kişinin 15(%37.5)'i erkek , 25 (%62.5)'i kadındı. MS hastalarının yaş ortalamaları 34.95 ± 11.25, kontrol grubunun yaş ortalaması 34.81 ±10.46 idi. Hastaların 30'u RRMS, 8'i SPMS, 2'si PPMS'di. MS hastalarında hastalık yılı ortalaması 5.58 ±2.854, ortalama atak sayısı 3.98±2.86, yıllık atak oranı 0.66±0.57, EDSS ortalaması 2.7±2.41olarak saptandı. MS hastalarında ortalama osteopontin düzeyi 24.93±6.01 ng/ml, kontrol grubunda 21.980±22.3 ng/ml idi. MS hastalarında osteopontin düzeyi, kontrol grubuna göre yüksek olarak saptandı (p 0.05). MS hastalarında osteopontin ile D vitamini düzeyi arasında negatif korelasyon vardı, ancak istatistiksel olarak anlamlı değildi (p>0.05). MS hastalarında osteopontin düzeyi ile hastaların yaşı, hastalık yılı, atak sayısı, yıllık atak oranı, EDSS skorları ile olan ilişkisi değerlendirildiğinde pozitif yönlü korelasyon olduğu görüldü. Ancak bunlar arasında sadece yaş ile ilgili olan korelasyon istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Osteopontin ile ilaç kategorileri arasında istatitiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Sonuç olarak MS hastalarında osteopontin düzeyi kontrol grubuna göre daha yüksekti, özürlülük ve hastalık progresyonu ile ilişkisi anlamlı değildi. Osteopontin düzeyi ile D vitamini arasında anlamlı olmayan negatif korelasyon vardı. MS hastalarında yapılabilecek daha geniş çaplı ve uzun süreli çalışmalar, osteopontinin D vitamini ve özürlülük ile ilişkisine katkıda bulunabilir. Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, osteopontin, D vitamini, özürlülük