Anıza Doğrudan Ekimde Farklı Geniş Çapa Tip Gömücü Ayakların Çizi Profili ve Etki Eden Kuvvetler Yönünden Karşılaştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Tarım Makineleri ve Teknolojileri Mühendisliği, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ali KHATAMİ

Danışman: Ahmet Çelik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Anıza doğrudan ekim makinalarında farklı tiplerde diskli ve çapa tip gömücü ayaklar kullanılmaktadır. Toprağa kolayca batma ve hafif makina gerektirme gibi avantajları olan çapa tip gömücü ayakların anız kesme performansları diskli tip ayaklara göre daha zayıftır. Bu nedenle, geniş çapa tip gömücü ayakların anız kesme performansının iyileştirilmesi önem arz etmektedir. Yöntem: Kontrollü toprak kanalı koşullarında yürütülen bu çalışmada, tasarımı ve imalatı yapılan ve A, B, C, D ve E olarak ifade edilen beş geniş çapa tip gömücü ayak sabit, yaylı ve yarı yaylı tip bağlantı kolları ile denemelere tabi tutulmuştur. Denemeler; 50 ile 75 mm olmak üzere iki çizi derinliği ve 1500 ile 3000 kg/ha olmak üzere iki anız yoğunluğunda üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Denemelerde gömücü ayaklara etki eden yatay, düşey ve yan kuvvetler ile çizi profili ve anıza olan etkiler belirlenmiştir. Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre, C tipi gömücü ayak ve sabit tip bağlantı kolu ile en düşük, B tipi gömücü ayak ve yaylı tip bağlantı kolu ile en yüksek yan (X) kuvvet meydana gelmiştir. Düşey (Y) yönde C tipi ayak ile yarı yaylı bağlantı kolunda en düşük, D tipi ayak ile yaylı bağlantı kolunda en yüksek kuvvet ortaya çıkmıştır. Çeki (Z) yönünde D tipi ayak ile sabit bağlantı kolunda en düşük, C tipi ayak ile yarı yaylı bağlantı kolunda en yüksek kuvvet tespit edilmiştir. Sonuç: C tipi gömücü ayak, düşey ve yan kuvvet ile çizi genişliği ve çizi derinliği açısından diğer ayaklara göre daha düşük sonuçlar verirken, çizi genişliği ve derinliği oranı bakımından en yüksek çeki kuvvetine yol açmıştır. Anahtar Kelimeler: Doğrudan ekim makinası, çapa tip gömücü ayak, toprak kanalı, anız, çeki kuvveti