Anlam ve Yorum Açısından Hz. Peygamber'in Emirleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hüseyin Sırrı SUNAR
Danışman: Harun Özçelik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hadislerdeki emirlerin sîğa ve delâlet farklılığını dikkate almak onları anlama, yorumlama ve uygulama açısından büyük önem arz etmektedir. Hadislerde geçen emir sîğaları emr-i hâzır إفعل ve emr-i gâib ليفعل sîğalarına ilâveten şunlardır: Hz. Peygamber'in (s.a.s.) bir ameli /عَلَيْكُمْsarılınız, size gerekir ifadesiyle ya da أَمَرَ/emretti/فَرَض , farz kıldı ve türevleriyle emretmesi, bir ameli /حَقٌّhaktır ifadesi ile talep etmesi, bir fiili ya da şahsı نِعْمَ fiili ile övmesi, bir ameli istifhâm edâtı ile anlatarak yapılmasını istemesi, yemin veya dua sîğasıyla bir ameli talep etmesi ve emir anlamına gelen haberî cümleler. Hadislerdeki emir ifade çeşitliliğinde Hz. Peygamber'in belîğ üslûbu açıkça görülmektedir. Nebevî fiiller, delâlet bakımından vacib ya da müstehab olduklarına dair bir karîne olmadığı takdirde mübâha hamledilirler. Nebevî fiilin emre delâleti de bu çerçevede anlaşılmalıdır. Sahâbe Hz. Peygamber'in emirlerini sebep-sonuç, maksat-hedef, vücûb-ibâha, azîmet-ruhsat gibi yönlerden ele almışlardır. Onların emir anlayışları sonraki nesiller için esastır. Tedvîn ve tasnîf dönemi hadis eserlerinin bâb başlıklarına emirlerin farklı yorumu yansımıştır. Emirler hadis şerhlerinde îcâb, farz, nedb, istihbâb, ibâha, irşâd, ruhsat ve azîmet gibi manalara hamledilmiştir. Emir içeren hadisin anlaşılması ve yorumlanmasında mana ile rivayet, lafzın delâleti ve kapsamı, yorumunun öznelliği gibi problemler vardır. Takip edilecek nesnel metod önce sübût tespiti sonra delâlet incelemesi yapmaktır. Hadislerdeki emirlerin güncel olaylara tatbikinde yapılacak ictihâd, sübût ve delâlet tespitindeki ictihâdlar kadar önemlidir. Anahtar Kelimeler: Sünnet, Hadis, Emir, Anlam, Yorum