Deneysel ekstrahepatik kolestazda soluble intercellular adhesion molecule-1 (sICAM-1) aktivitesi ve bu aktivite üzerine deksametazonun etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2000
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SABAHATTİN DALGA
Danışman: Müfide Nuran AKÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Uzun süre devam eden tıkanma sarılığının karaciğerde parankimal hasara, renal yetmezliğe, sepsise ve pıhtılaşma bozukluğu gibi ciddi komplikasyonlara yol açtığı bilinmektedir. Tıkanma sarılığında ayırıcı tanıya gidilmesi ve operasyonun planlanması, bütün imkanlara rağmen çok kısa sürede olamamaktadır. Bu geçen sürede karaciğer dokusunun bu olumsuz etkiden korunması arzulanan bir durumdur. ICAM-1 çeşitli inflamatuar olaylarda inflamatuar hücrelerin endotel hücrelerine adezyonuna aracılık eder. slCAM-1, ICAM-1'in çözünebilen formudur. ICAM-1'in ekstrahepatik kolestazda oluşan parankimal harabiyetteki rolü gösterilmiştir. slCAM-1'in de inflamatuar karaciğer hastalıklanndaki rolü bilinmektedir. Ancak bugüne kadar ekstrahepatik kolestazda ICAM-1'in aktivitesini azaltarak karaciğer dokusunu korumaya yönelik yeterince çalışma yapılmamıştır. Biz bu çalışmada, deneysel olarak oluşturduğumuz ekstrahepatik kolestazda slCAM-1 aktivitesi ve bu aktivite üzerine deksametazonun etkisini araştırdık. Bu amaçla 30 adet tavşan 10'ar denekten oluşan Sham kontrol, kontrol ve çalışma grubuna ayrıldı. Sham kontrol, kontrol ve çalışma grubundaki tavşanlardan, laparotomiye tabi tutulmadan önce kan örnekleri alındı. Bazal serum total bilirubin ve direkt bilirubin düzeyleri ile ALP, GGT, ALT, AST ve sICAM aktiviteleri tesbit edildi. Sham kontrol grubundaki deneklere sadece laparotomi yapıldı. Çalışma ve kontrol grubundaki deneklerin koledoklan bağlandı. Çalışma grubundaki deneklere 10 gün boyunca günde tek doz 0,3 mg/kg deksametazon, kontrol grubundaki deneklere ise 10 gün boyunca günde tek doz 0,3 mg/kg plasebo (%0.9 NaCI) verildi. Her üç gruptaki denekler 10. günün sonunda relaparotomiye tabi tutuldu. Sham kontrol grubundaki deneklerde önemli bir intraabdominal bulguya rastlanmazken, kontrol ve çalışma gruplarındaki deneklerin ekstrahepatik safra yollarının ileri derecede dilate olduğu tespit edildi. Relaparotomi sonrası kan örnekleri v. cava inferiordan 3-4 cc olarak alındı. Operasyon öncesi slCAM-1 aktiviteleri sham kontrol grubunda 17.65±10.12 ng/ml, kontrol grubunda 11.8±2.39 ng/ml, çalışma grubunda 1 1.0±2.40 ng/ml olarak tesbit edildi. Ameliyat sonrası slCAM-1 aktiviteleri ise44 sham kontrol grubunda 16.05±10.51 ng/ml, kontrol grubunda 38.05±10.16 ng/ml, çalışma grubunda 29.1 ±7.46 ng/ml olarak tesbit edildi. Tüm deneklerin ameliyat öncesi slCAM-1 değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark yoktu (p>0.05). Ayni şekilde tüm deneklerin ameliyat öncesi slCAM-1 değerleri ile sham kontrol grubundaki ameliyat sonrası sICAM- 1 değerleri arasında anlamlı bir fark tespit edilmedi (p>0.05). Kontrol grubundaki ameliyat sonrası slCAM-1 değerleri, tüm gruplardaki ameliyat öncesi slCAM-1 değerlerinden çok anlamlı derecede yüksek olarak tespit edildi (p<0.01). Yine kontrol grubundaki ameliyat sonrası slCAM-1 değerleri sham kontrol grubunun ameliyat sonrası slCAM-1 değerlerinden çok anlamlı derecede yüksekti (p<0.01). Çalışma grubundaki ameliyat sonrası slCAM-1 değerleri, tüm gruplardaki ameliyat öncesi slCAM-1 değerlerinden anlamlı derecede yüksekti (p<0.05). Aynı şekilde çalışma grubunun ameliyat sonrası slCAM-1 değerleri, sham kontrol grubunun ameliyat sonrası slCAM-1 değerlerinden anlamlı derecede yüksekti (p<0.05). Çalışma grubundaki ameliyat sonrası slCAM-1 değerleri de kontrol grubundaki ameliyat sonrası slCAM-1 değerlerinden anlamlı derecede düşüktü (p<0.05). Çalışma grubundaki ameliyat sonrası bilirubin değerleri (total/direkt bilirubin:6.94±5.36/4.01±3.19), kontrol grubundaki ameliyat sonrası bilirubin değerlerinden (total/direkt bilirubin: 15.39±2.94/9.77±2.96) çok anlamlı derecede düşüktü (p<0.01 ). Sonuç olarak, ekstrahepatik kolestazda slCAM-1 aktivitesi artmaktadır. Bu aktivite artışı kortikosteroid kullanımı ile azaltılabilir. Buradan yola çıkarak ekstrahepatik kolestazlı hastalarda ameliyat zamanına kadar geçen sürede karaciğer hasarını azaltmak için kortikosteroid kullanımı uygun olabilir. Ancak bu konuda daha sağlıklı bilgi verebilmek için daha ayrıntılı çalışmalara gerek olduğu kanaatindeyiz.