Levotiroksin sodyum kullanan hastalarda yan etki farkındalığı araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET ERGİN
Danışman: Güngör AKÇAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç. Hipotiroidi tiroit bezinin hormon üretiminde azalma ya da tiroit hormonlarına periferik dokuda direnç gelişmesi olarak tanımlanan bir hastalıktır. Tedavisinde genellikle ömür boyu levotiroksin sodyum (LT4) kullanılması gerekir. LT4 tedavisinin aşırı kullanımına ait ortaya çıkan yan etkiler hipertiroidiye ait klinik bulgulardaki gibidir. LT4'ün en ciddi yan etkileri ise iskelet ve kardiyovasküler sistem (KVS) üzerinedir. Bu yan etkiler ilacın aşırı dozlarından kaçınılarak, hastaların yeterince bilinçlenmesi sağlanarak önlenebilir. Biz çalışmamızda LT4 kullanan hastalarda ilaca ait yan etki farkındalığını araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metot. Çalışma Kasım 2013 ve Kasım 2014 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı, Genel Dâhiliye polikliniklerine başvuran, LT4 kullanan ve çalışmamıza katılmayı kabul eden 176 hasta üzerinde yapıldı. Katılımcıların LT4'ün yan etkileri hakkındaki farkındalıkları değerlendirildi. Bu değerlendirme için hastalara: 1. Yaşları, 2. LT4 tedavisinin tiroidektomi sonrası mı yoksa otoimmun tiroidit nedeniyle mi başlandığı, 3. LT4 tedavisinin kemik erimesi (osteoporoz) yapıcı yan etkisini bilip bilmedikleri, 4. Günde 4 su bardağı süt ya da muadili süt ürünü tüketip tüketmedikleri, 5. Ayda bir kez düzenli olarak vitamin D kullanıp kullanmadıkları, 6. Haftada en az 3 gün 1 saat yol yürüyüp yürümedikleri, 7. LT4 tedavisinin KVS'le alakalı her hangi bir yan etkisini bilip bilmedikleri, 8. İstirahat halindeyken çarpıntı hislerinin olup olmadığı, 9. LT4 tedavisinin iştahı artırıcı yan etkisini bilip bilmedikleri, 10. İlaç başlandıktan sonra kilolarında bir değişiklik olup olmadığı, 11. İyotsuz tuz kullanıp kullanmadıkları, 12. LT4 tedavisi ile beraber liyotironin içeren ilaç kullanıp kullanmadıkları soruldu. Hastanemiz laboratuvarında tirotropin (TSH) düzeyleri çalışıldı, istirahat halinde 12 derivasyonlu standart elektrokardiyogram (EKG) çekilerek atriyal fibrilasyon (AF) "var" ya da "yok" olarak kaydedildi. Bulgular. Çalışmaya katılan hastaların 154(%87,5)'ü kadın 22(%12,5)'si erkekti. Tüm hastaların yaş ortalaması 47,09±13,18 (20-80 yaş) yıl, kadınların yaş ortalaması 46,57±12,8 (20-76 yaş) yıl, erkeklerin yaş ortalaması 50,68±15,48 (20-80 yaş) yıl idi. En düşük serum TSH değeri 0,01 mIU/L, en yüksek serum TSH değeri 100 mIU/L, ortalama serum TSH değeri 7,93 mIU/L±15,52 idi. %57,95'inde etiyoloji otoimmun tiroidit iken %42,05'inde neden tiroidektomi idi. Hastaların %14,77'si LT4'ün osteoporoz yapıcı yan etkisini biliyordu. Düzenli olarak vitamin D kullananların oranı %15,91, düzenli olarak süt tüketenlerin oranı %10,23 ve düzenli olarak yürüyüş yapanların oranı %26,7 olarak bulundu. Hastaların %5'i LT4'e bağlı kardiyovasküler yan etkiler olabileceğini biliyordu. İstirahat halindeyken çarpıntı hissedenlerin oranı %49 iken hastaların %4'de AF tespit edildi. LT4'ün iştah artırıcı yan etkisini bilenlerin oranı %14 iken tedavi sonrasında %46,6'sı kilolarının arttığını, %17,6'sı azaldığını, %35,8'i ise kilolarında değişiklik olmadığını belirttiler. İyotsuz tuz kullananların oranı %38 iken LT4 ile beraber T3 preparatı da kullananların oranı %1 olarak bulundu. Sonuç. Çalışmamıza katılmayı kabul eden hastaların LT4'e bağlı yan etkilerden osteoporoz, kardiyovasküler hastalık ve iştah artışı ile ilgili bilinçlerinin düşük olduğu, LT4 ve T3 birlikte kullanımının çok az olduğu tespit edildi. Anahtar kelimeler: Levotiroksin sodyum, Osteoporoz, Atriyal Fibrilasyon, İştah, Bilinçlilik, Liyotironin, İyotsuz Tuz.