Ratlarda Parasetamol ile İndüklenen Akut Karaciğer Toksisitesi Üzerine Aprepitantın Etkilerinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, TIBBİ FARMAKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGÜR AKBEY
Danışman: Abdulmecit Albayrak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Parasetamol (asetaminofen, N-asetil-p-aminofenol) yaygın olarak kullanılan, kolay temin edilebilen bir analjezik ve antipiretik ajandır. Ancak özellikle intihar amacıyla yüksek dozlarda alınması nedeniyle ciddi klinik tablolarla karşılaşılmaktadır. Uzun yıllardır yüksek doz parasetamolün ölümle sonuçlanabilen akut karaciğer ve böbrek hasarına yol açtığı bilinmektedir. Parasetamolün indüklediği hepato-renal toksisitenin kesin mekanizması tam olarak açıklanamamış olsa da bu süreçte oksidatif stresin önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir. Materyal ve Metot: Çalışmada 36 adet erkek Albino Wistar rat kullanıldı. Hayvanlar altı gruba ayrıldı: Sağlıklı Kontrol, Parasetamol (2 g/kg), Aprepitant (20 mg/kg), NAC + Parasetamol (140 mg/kg + 2 g/kg), Aprepitant + Parasetamol (10 mg/kg + 2 g/kg), Aprepitant + Parasetamol (20 mg/kg + 2 g/kg) ilaçları kullanıldı. Parasetamol uygulamasından 24 saat sonra tüm gruplardan kan ve karaciğer doku örnekleri alınarak biyokimyasal analizler gerçekleştirildi. Bulgular: Serum ALT, AST ve ALP düzeylerinin parasetamol uygulanan grupta belirgin şekilde arttığı, buna karşın NAC ve aprepitant verilen gruplarda bu değerlerin anlamlı düzeyde iyileştiği görüldü. Parasetamol grubunda karaciğer dokusunda ölçülen SOD aktivitesi ve GSH düzeylerinde belirgin bir azalma saptanırken, hem NAC hem de aprepitant uygulamasının bu antioksidan parametreleri istatistiksel olarak anlamlı biçimde düzelttiği tespit edildi. Ayrıca, karaciğer dokusundaki MDA düzeylerinin parasetamol grubunda önemli ölçüde yükseldiği; NAC ve aprepitant tedavisi uygulanan gruplarda ise artmış MDA miktarlarının anlamlı olarak azaldığı belirlendi. Sonuç: Aprepitant, parasetamol ile indüklenen akut karaciğer toksisitesini azaltmaktadır. Bu koruyucu etkinin, aprepitantın oksidatif stresi baskılayarak antioksidan savunma sistemlerini güçlendirmesiyle ilişkili olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Antioksidan, aprepitant, karaciğer, N-asetilsisteinin, parasetamol, rat