ÇEVRİMİÇİ ALIŞVERİŞ BAĞIMLILIĞI ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇE GEÇERLİLİK VE GÜVENİLİRLİK ÇALIŞMASI
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Tuğba Kartal
Danışman: Yasemin Çayır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: İnternetin yaşamımızdaki öneminin artması ile birlikte, değişik alanlardan daha fazla kişi her gün çeşitli sebeplerle internete bağlanmakta ve interneti kullanmaktadır. İnternetin tahmin edilenden de hızlı yaygınlaşması patolojik așırı kullanıma ve yeni bir bağımlılık çeşidi olarak gösterilen internet bağımlılığına yol açmıştır. Patolojik aşırı kullanım sonucunda kişilerin mesleki, ailevi ve sosyal yaşamı giderek bozulmaktadır. Bilgisayar teknolojilerindeki gelişmelerin yansıması olan çevrimiçi alışverişin avantajlarından dolayı kullanımı gün geçtikçe artmaktadır. Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı yeni bir davranışsal bağımlılık olarak ortaya çıkmıştır. Bu durum kişilerin yalnız günlük ve sosyal yaşamlarını değil ekonomik durumlarını da negatif etkilemektedir. Sonuç olarak çevrimiçi alışveriş bağımlılığının tanısı ve tedavisi büyük önem kazanmaktadır. Bu nedenle çevrimiçi alışveriş bağımlılığını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç gerekliliği oluşmuştur. Bu çalışmada orijinal adı "Online Shopping Addiction Scale" olan "Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği" nin Türkçeye uyarlaması, geçerlilik ve güvenilirliğinin yapılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma Mart-Haziran 2018 tarihleri arasında Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı'nda yapılmıştır. Metodolojik tipte bir araştırma olup bir geçerlilik ve güvenirlik çalışması olarak tasarlanmıştır. Ölçeğin Türkçe'ye çevrilmesi ileri ve geri çevrim prosedürüne göre yapılmıştır. Örneklem büyüklüğünün hesaplanması için pilot uygulama yapılmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 275 tıp fakültesi öğrencisi çalışmaya alınmıştır. Bu çalışmada katılımcılara Katılımcı Bilgi Formu, Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği (ÇABÖ) ve Young İnternet Bağımlılığı Ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 23.0 paket programı kullanılmıştır. Geçerlilik analizi için öncelikle verilerin faktör analizine uygun olup olmadığı Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve Barlett Sphericity testi ile incelenmiştir. Sonrasında açıklayıcı faktör analizi yapılmıştır. Güvenilirliği Cronbach alfa korelasyon katsayısı, düzeltilmiş madde-toplam madde korelasyonları ve yarıya bölme yöntemi ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel olarak önemlilik sınırı p<0,05 kabul edilmiştir. Bulgular: Yaş ortalaması 22,2±1,9 olan 275 katılımcının %57,8'si kadındı. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda 18 maddeden oluşan üç faktörlü yapının toplam varyansın %67,5'ini açıkladığı görülmüştür. Faktör yük değerleri 0.50'nin üzerindedir. Ölçeğin güvenilirliğini gösteren Chronbach alfa katsayısı 0.939 olarak ölçülmüştür. Ölçek maddelerinin düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları 0,48 ile 0,79 arasındadır. Ölçeğin iki yarısı arasındaki korelasyon 0,74 olarak saptanmıştır. Spearman-Brown katsayısı 0.85 ve Guttman Split-Half katsayısı 0.81 olarak tespit edilmiştir. Sonuç: Çalışmamızın sonucunda Çevrimiçi Alışveriş Bağımlılığı Ölçeği'nin genç erişkinlerde çevrimiçi alışveriş bağımlılığını ölçmede geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu görülmektedir. Anahtar Kelimeler: İnternet, İnternet bağımlılığı, Çevrimiçi alışveriş, Geçerlilik, Güvenilirlik, Çevrimiçi alışveriş bağımlılığı ölçeği