Rusça ve Türkçe Söz Varlığı Etkileşiminin Sözcüksel ve Anlamsal Analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rus Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EVİNDAR BAKİ
Danışman: Muhammed Taşkesenligil
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, Rusça ve Türkçenin dil etkileşimlerine ilişkin olarak, Rus ve Türk dillerinin birbirlerinin söz varlıklarına verdikleri ödünçlemeler sözcük bilimsel ve anlam bilimsel bağlamda karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışmanın amacı, E.N Şipova, M. Fasmer ve G. Karaağaç gibi üç dil bilimcinin etimolojik sözlüklerinde ortak kullandıkları ödünç kelimeleri sentezlemek ve Türk Dil Kurumu'nun verileri ile açıklamalı anlamları verilerek kullanım alanlarına göre karşılaştırmalı şekilde sınıflandırarak bilimsel alana katkı sunmaktır. Dil etkileşimleri 19. yüzyıldan günümüze kadar dil bilimin önemli bir araştırma alanı olmuştur. Dil bilimcilere göre, aynı veya farklı dillerde konuşan toplulukların birey-leri arasında gerçekleşen sözlü iletişim sonucunda dil etkileşimleri ortaya çıkmaktadır. Bu yöndeki etkileşimler, dillerin söz varlıkları üzerinde büyük etkiler bırakmaktadır. Dil bilimde bu disiplin alanı, belirli tarihi veya sosyal koşullar altında iki ya da daha fazla dil arasında gerçekleşen etkileşimin tarihi süreçlerini ve sonuçlarını incelemektedir. Bu bağ-lamda Rus ve Türk dillerinin karşılıklı etkileşimleri, birçok dil bilimcinin araştırma alanı olmuştur. Tarihi süreç içerisinde Rus ve Türk halkları arasında kültürel, coğrafi, politik, askeri, ticari, dini vb. etkileşimler yaşanmıştır. Bu doğrultuda Rus ve Türk halklarının günlük hayattaki ihtiyaçlarını karşılamak için dili her alanda kullanmaları, Rusça ve Türkçenin birbirlerine birçok ödünç kelime vermelerine neden olmuştur. Bu çerçevede farklı dil ailelerinden olan Rusça ve Türkçenin söz varlıklarına giren ödünç kelimeler sözcük bilimsel ve anlam bilimsel bağlamda analiz edilerek, etkileşimin boyutuna söz varlığı düzeyinde açıklık getirilmektedir. Rus dili, Türk dili ve diğer dillerden çeşitli bilimsel çalışmalar taranmış, Türk Dil Kurumu'nun verileri ile E.N. Şipova, M. Fasmer, G. Karaağaç gibi dil bilimcilerin açık-lamalı ve etimolojik sözlüklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bilgiler ve tespit edilen veriler değerlendirilmiştir. Buna bağlı olarak çalışmada, Rus ve Türk dillerinin söz varlık-ları üzerine yapılacak etimolojik, tarihsel vb. araştırmalar sayesinde bugüne kadar tespit edilmemiş sözlüksel unsurların ortaya çıkmasına katkı sağlanması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Sözcük bilim (Leksikoloji), Anlam bilim (Semantik), Dil et-kileşimi, Rusça, Türkçe, Söz varlığı, Etimoloji.