Abdominal acil patolojilerin değerlendirilmesinde dual enerji BT'nin tanısal etkinliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA YEŞİLYURT
Danışman: Abdulmecit KANTARCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bazı abdominal acil patolojilerde dual enerji BT'nin tanısal etkinliğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Ağustos 2019-Ağustos 2020 tarihleri arasında karın ağrısı şikayeti ile acil servise başvuran ve ürolitiazis, akut apandisit, kolelitiazis ve akut mezenter iskemi düşünülen 210 hastaya DEBT uygulandı. Ürolitiazis tanısı alan 56 hasta, akut apandisit tanısı alan 20 hasta ve 20 kontrol grubu, kolelitiazis tanısı alan 15 hasta ve akut mezenter iskemi tanısı alan 11 hasta çalışmaya dahil edildi. Ürolitiazis hastalarında taşın yeri, büyüklüğü, DEBT ile yapılan analizi sonrası cinsi, yüksek ve düşük enerji düzeylerindeki atenüasyonu ve bunların birbirine oranı araştırıldı. Akut apandisit hastalarında apendiksin maksimum çapı, 40 keV, 80 keV ve 190 keV monokromatik görüntüler ile sanal kontrastsız, iyot haritası ve mikst görüntülerdeki dansitesi ölçülmüş ve kontrol grubu ile karşılaştırılmıştır. Kolelitiazis hastalarında 40 keV, 70 keV, 90 keV, 120 keV, 150 keV ve 190 keV monokromatik görüntülerde safra ve safra kesesi taşının dansiteleri ölçülmüş ve aradaki fark ortaya konmuştur. Hastalarda taş varlığı MRG ile doğrulanmıştır. Akut mezenter iskemi hastalarında 40 keV, iyot haritası ile 120 kVp görüntülerde nekroze barsak ansı ile perfüze barsak ansında dansite ölçümleri yapılmıştır. Bulgular: Ürolitiazisli hastalarda en düşük ve en yüksek atenüasyon oranı aralığı ürik asit taşı için 0,81-1,07, kalsiyum oksalat taşı için 1,33-1,51, hidroksiapatit taşı için 1,44-1,65 ve sistin taşı için 1,00-1,41 olarak bulunmuştur. Apandisit hastalarında; 40 keV sanal monokromatik görüntülerde hasta grubunda ortalama dansite 164,94±25,92 HU, kontrol grubunda ortalama dansite 63,74±38,25 olarak hesaplanmıştır. 80 keV sanal monokromatik görüntülerde, hasta grubunda ortalama dansite 54,75±11,44 HU, kontrol grubunda ortalama dansite 16,51±14,58 olarak hesaplanmıştır. 190 keV sanal monokromatik görüntülerde hasta grubunda ölçülen ortalama dansite 27,81±8,69 HU, kontrol grubunda ortalama dansite 4,29±11,57 olarak saptanmıştır. Sanal kontrastsız görüntülerde, hasta grubunda ortalama dansitesi xi 16,53±6,57 HU, kontrol grubunda ortalama dansitesi 0,38 ±11,89 HU olarak saptanmıştır. Overlay görüntülerde hasta grubunda ölçülen ortalama dansite 33,01±6,68 HU, kontrol grubunda ortalama dansite 17,97±10 HU olarak saptanmıştır. Mikst görüntülerde hasta grubunda ortalama dansite 57,23±13,22 HU, kontrol grubunda ortalama dansite 18,59±16,64 HU olarak bulunmuştur. Kolelitiazis hastalarında 40 keV sanal monokromatik görüntüde safra taşları ve safra arasındaki dansite farkı 1 hastada(%6,7) 20-40 HU,6 hastada (%40) 40-60 HU, 2 hastada(%13,3) 60-80 HU, 4 hastada(%26,7) 80-100 HU ve 2 hastada(%13,3) 100 HU'dan fazladır. 70 keV sanal monokromatik görüntüde bu fark 10 hastada(%66,7) 10 HU'dan küçük, 3 hastada (%20) 10-20 HU, 2 hastada(%13,3) 20 HU'dan fazladır. 190 keV sanal monokromatik görüntüde ise bu fark 5 hastada(%33,3) 10-20 HU, 4 hastada (%26,7) 20-30 HU, 3 hastada(%20) 30-40 HU, 3 hastada(%20) 40 HU'dan fazladır. Akut mezenter iskemi hastalarında 40 keV sanal monokromatik görüntüde nekrotik ansta ortalama dansite -9,88±7,18, normal ansta ortalama dansite 168,15±21,5 olarak bulunmuştur. İyot haritasında nekrotik ansta ortalama dansite -6,3±9,82, normal ansta ortalama dansite 75,92±10,9 olarak bulunmuştur. 120 kVp konvansiyonel BT görüntüsünde nekrotik ansta ortalama dansite 4,33±13,06, normal ansta ortalama dansite 48,42±9,31 olarak bulunmuştur. Sonuç: DEBT'nin idrar taşlarının kimyasal bileşimini karakterize etmede etkili olduğu gösterilmiştir ve gelecekte standart görüntüleme yöntemi olarak helikal kontrastsız BT'nin yerini alacaktır. Düşük enerji düzeylerinde oluşturulan sanal monokromatik görüntülerde akut apandisit daha kolay saptanabilir. Düşük keV sanal monokromatik görüntüleme, kalsifiye olmayan safra kesesi taşlarının belirginliğini artırarak tespit edilebilirliklerini arttırmaktadır. İyot haritası ve 40-keV monoenerjetik görüntüler, AMİ'nin belirginliğini artırarak, geleneksel BT görüntülerine kıyasla gelişmiş tanısal doğruluk sağlar. Anahtar Kelimeler: BT, Dual enerji BT, ürolitiazis, akut apandisit, kolelitiazis, akut mezenter iskemi