Adaklı ilçe merkezinin coğrafi etüdü


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞEGÜL NARİNÇ

Danışman: Mehmet Zaman

Özet:

Araştırma sahasını oluşturan Adaklı ilçe merkezi, Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü sınırları içerisinde yer almaktadır. Adaklı, yönetim bakımından Bingöl iline bağlıdır. Deniz seviyesinden yükseltisi ise 1500 m'dir. Adaklı ilçesinin toplam yüzölçümü 825 km2'dir. Bu alan; kuzeyden Yedisu, güneyden Merkez ilçe, batıdan Kiğı, doğudan ise Karlıova ilçeleri ile çevrilidir. Adaklı ilçe merkezini oluşturan araştırma sahasının toplam yüzölçümü ise; 21,97 km2'dir. İlçe merkezi kuzeyden Yedisu ilçesi, güneyden Gökçeli, Kamışgölü, Topağaçlar, Karaçubuk, Kozlu köyleri, doğudan Erbaşlar, Çatma, Ayvadüzü, Çatmaoluk Köyleri ve batıdan Bağlarpınarı, Osmanuşağı, Aysaklı köyleri ile sınırlandırılmıştır. Araştırma sahası ve çevresi, yeryüzü şekilleri bakımından, engebeli bir yapı teşkil etmektedir. Arazi Gökçeli Çayı ve kolları tarafından yarılmıştır. Peri Suyu kaynaklı oluşan, irili ufaklı çok sayıda başka akarsular da sahada mevcuttur. Karasal iklimin egemen olduğu Adaklı'da, kışlar soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise, sıcak ve kurak geçmektedir. Araştırma sahası yedi mahalleden oluşmaktadır. Adaklı ilçesinin 2018 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçlarına göre toplam nüfusu, 9315 kişidir. Bu nüfusun 3566 kadarı 7 mahalleden oluşan ilçe merkezinde geriye kalan 5749 kişi ise; 33 köy ve 68 mezra olmak üzere kırsal yerleşmelerde yaşamaktadır. Araştırma sahasını oluşturan ilçe merkezinin yoğunluğu ise 162,5 kişi/km2'dir. Araştırma sahasının dağlık ve parçalı bir topoğrafik yapıya sahip oluşu, ekip biçmeye yönelik tarım arazilerini sınırlandırmıştır. Bundan dolayı ziraat faaliyetleri de, çoğunlukla hayvancılık faaliyetleri olarak ön plana çıkmaktadır. Fakat hayvancılığın ektansif yöntemlerle yapılıyor olması verim düşüklüğüne neden olmaktadır. Son yıllarda yaşanan göçlerden dolayı hayvancılık faaliyetleri de azalmaya başlamıştır. 2018 yılı sektörel dağılım verilerine göre hizmet sektörü Adaklı'da ilk sırada yer almaktadır. İlçeye yapılan memur atamaları ve çeşitlenen hizmet sektörü kollarındaki artış, kasabada hizmet sektörünü ilk sıraya taşımıştır. Tüm bu veriler ışığında, sahada yaşanan geçim sıkıntısı göçleri zorunlu bir hale getirmektedir. Bu sorunun çözümü, yörenin kalkındırılmasına bağlıdır. Sonuç olarak; araştırma sahası olumsuz fiziki çevre şartları ve yürütülen ekonomik faaliyetlerin kısıtlı olmasından dolayı, yavaş gelişen ve göç veren bir saha konumundadır.