Berberis vulgaris ekstraktının büyüme faktörleri ve sitokin regülasyonu yoluyla ikinci derecede yanık yarası iyileşmesi üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Moleküler Biyoloji ve Genetik Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: YÜKSEL KARATAŞ
Danışman: Hakan Aşkın
Özet:Amaç: Bu çalışmamızın esas amacı, "kadıntuzluğu" veya "barbaris"olarak bilinen Berberis vulgaris yaprağı ekstraktı (BVE)'nin, antioksidan, antiinflamatuar ve nöroprotektif etkilerinin araştırılmasıdır. Bu bitki özellikle kök kabuğu ve meyvelerindeki yüksek antioksidan ve alkaloid içeriğiyle bilinir. Bitkinin temel aktif bileşeni berberin isimli alkaloiddir. Berberin, antienflamatuar, antimikrobiyal ve antioksidan özellikleriyle tıbbi kullanımlarda öne çıkar. Bu çalışmada da BVE'nin yanık hasarı üzerindeki potansiyel terapötik etkisi ve olası mekanizmaları araştırıldı. Yöntem: Rastgele seçilen 48 erkek Wistar sıçanı, sayısı 12 sıçandan oluşacak şekilde dört grup halinde ayrıldı (Sağlıklı kontrol (SK) grubu, Yanık kontrol (YK) grubu, Gümüş Sülfadiazin (GS) grubu ve BVE grubu). Standart yakma prosedürü uygulanarak her bir sıçanın alt sırtı ve üst sırtı üzerinde derin bir ikinci derece yanık başarılı bir şekilde gerçekleştirildi. Her bir gruba ait deney hayvanlarından 3., 7., 14. ve 21. günlerde deri dokularından biyopsi örneği alındı. Histopatolojik değerlendirme hematoksilen-eozin (HE) boyama ile yapıldı. Sonrasında yine deri dokusu örneklerinde Transforming Growth Factor Beta 1 (Tgf-β1) ve Vasküler Endotelyal Büyüme Faktörü alfa (Vegf-α) genlerinin mRNA ekspresyon seviyeleri, gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PCR) kullanılarak belirlendi. Ayrıca farklı zaman noktalarındaki deri yaralarının iyileşmesi makroskobik gözlemle izlendi. Bulgular: 21 günlük BVE tedavisinden sonra cilt dokusunun morfolojisinde önemli bir iyileşme gerçekleştiği gözlemlendi. Makroskobik veri izleme, kabuk soyulma ve kürk büyüme süresinin kısaldığını gösterdi. Histopatolojik değerlendirmeler BVE tedavisinden sonra yara iyileşme oranı arttığını gösterdi. RT-PCR, BVE tedavisinden sonra Tgf-β1 ve Vegf-α ekspresyonunun 7. günde belirgin bir şekilde arttığını, 14. güne kadar yüksek bir seviyeyi muhafaza ettiğini, sonrasında düşüş eğilimi gösterdiğini ve 21. günde normal seviyelere yaklaştığını gösterdi. BVE, sıçan ikinci derece yanık modeli üzerinde önemli bir tedavi edici etki gösterdi; Bu, Tgf-β1 ve Vegf-α'nın gen ekspresyon seviyelerinin yukarı regülasyonu ile ilişkili olabileceği değerlendirildi. Sonuç: BVE yapraklarından hazırlanan ekstraktın ciltte oluşturulan yanıklar üzerinde olumlu etki yaptığı ve yara iyileşmesine ciddi anlamda destek olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Anti inflamatuar etki, Berberis vulgaris yaprak ekstrakı, yanık yara iyileşmesi, büyüme faktörü