Türkiye'de çocukların güvenli internet kullanımında 2010-2015 yılları arasındaki değişimler ve uygulamaların yansımaları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPER ASLAN
Danışman: Türkan Karakuş Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı; Türkiye'de 2010-2015 yılları arasında güvenli İnternet kullanımına yönelik geliştirilmiş uygulamaları ve çalışmaları; 9-16 yaş grubu çocukların İnternet kullanımları, İnternet'te gerçekleştirdikleri etkinlikleri, İnternet kullanımında sahip oldukları becerileri, İnternet'te yaşadıkları riskleri ve bu risklerle başa çıkma stratejilerindeki değişimi ve uygulamalar ile sosyal çevrenin bu değişim üzerindeki yansımalarını ortaya koymaktır. Bu araştırmada karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı desen kullanılmıştır. Nicel veri toplama aracı olarak anket, nitel veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Güvenli İnternet kullanımı konusunda Türkiye'de gerçekleştirilen uygulamaları belirlemek amacıyla doküman incelemesi yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun örneklemini Türkiye İstatistik Kurumu tarafından belirlenen Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına göre 12 bölgeden 9-16 yaş aralığında toplam 784 çocuk oluşturmuştur. Nitel verilerin çalışma grubunu ise 12 bölgenin her birinden iki çocuk, iki ebeveyn, iki öğretmen ve bir idareci ile güvenli İnternet kullanımı ile ilgili çalışmalar yapan uzmanlardan beş kişi olmak üzere toplam 89 katılımcı oluşturmuştur. Nicel verilerin analizinde 2010 ve 2015 yılına ait veriler, betimsel istatistik yöntemleri kullanılarak karşılaştırılmıştır. İhtiyaç duyulan durumlarda bağımsız gruplar t-testi uygulanmıştır. Nitel verilerin analizinde, içerik analizi yapılmıştır. Türkiye'de çocukların güvenli İnternet kullanımlarına yönelik uygulamaların ve çalışmarın incelendiği doküman analizi sonunda, bilinçlendirme seminerleri, etkinlikler, farkındalık ve tanıtım kampanyaları, basılı ve görsel materyaller, ihbar hattı, teknik ve yasal önlemler olmak üzere altı ana başlık altında çalışmaların gerçekleştirildiği görülmüştür. Çocukların İnternet kullanım yaşlarının giderek düştüğü, İnternet kullanım sürelerinin ise yükseldiği görülmüştür. Çocukların İnternet'te gerçekleştirdikleri etkinliklerde, eğlence amaçlı kullanımının arttığı özellikle sosyal ağ kullanma, çevrimiçi film veya video klip izleme gibi etkinliklerde bir artış olduğu dikkat çekmiştir. Çocukların yaşadıkları İnternet risklerinde anlamlı bir artış olduğu gözlemlenmiştir. Özellikle İnternet'te harcadığı saatler yüzünden ailesini, arkadaşlarını ve okul işlerini aksatan ve İnternet'te olmadığı zaman kendini rahatsız hisseden, İnternet'te yeni arkadaşlar aradığını ve genel müstehcen içerikli mesajlar aldığını belirten çocukların oranında önemli bir artış olduğu görülmüştür. Çocukların karşılaştıkları risklerle öncelikle kendilerinin başa çıkmaya çalıştıkları ancak bazı durumlarda ebeveynleri başta olmak üzere sosyal çevrelerinden de bu konuda destek aldıkları görülmüştür. Araştırma sonuçları, Türkiye'de çocukların güvenli İnternet kullanımlarındaki değişimi ortaya koymuş ve güvenli İnternet kullanımına yönelik uygulamaların geliştirilmesine ilişkin bir referans noktası oluşturmuştur. Anahtar Kelimeler: Güvenli İnternet kullanımı, İnternet etkinlikleri, İnternet becerileri, İnternet riskleri, başa çıkma stratejileri