Tükürük bezi lezyonlarının spektroskopik analizi
Tezin Türü: Diş Hekimliğinde Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Diş Hekimliği Fakültesi, Klinik Bilimler, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESRA ÖNCÜ
Danışman: Özkan Miloğlu
Özet:Amaç: Bu tez çalışmasındaki amaç pleomorfik adenom (PA) ve mukoepidermoid karsinom (MEK) gibi tükürük bezi lezyonlarının Fourier Transform Infrared (FTIR) spektroskopisi ile biyokimyasal farklılıklarının incelenmesi ve makine destek algoritmaları ile sınıflandırılarak benign ve malign ayrımında FTIR'ın tanısal potansiyelini ortaya koymaktır. Materyal ve Metot: Çalışma grubu Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı arşivinde bulunan, 2012-2025 yılları arasında farklı sebeplerden dolayı Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ne başvuran hastalardan alındı. Ön tanı almış olan PA ve MEK vakalarına ait parafin bloklar retrospektif olarak dahil edildi. 8 adet normal parotis (NP), 24 adet PA, 16 adet MEK tanısı konulmuş toplamda 45 adet numune alındı. Spektroskopik analizlerinin yapılması amacıyla Atatürk Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Analitik Kimya Anabilim Dalı'na yönlendirildi ve FTIR ölçümleri yapıldı. Bulgular: Çalışma sonucunda benign ve malign tükürük bezi tümörlerine ait FTIR spektrumları arasında belirgin farklılıklar tanımlandı. Özellikle nükleik asit, protein ve lipitlere ait bantlarda anlamlı spektral değişiklikler gözlenmiştir. FTIR spektroskopisinin tanısal ayırt ediciliği desteklenmiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, FTIR spektroskopisinin tükürük bezi lezyonlarında biyokimyasal farklılıkları ortaya koymada non-invaziv, yorumlayıcı etkisinden uzak bir yöntem olarak kullanılabileceğini ve destek vektör makineleriyle kullanıldığında etkili bir yöntem olarak klinik tanıda büyük öneme sahip olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Tükürük bezi, neoplazm, ftır, spektroskopi