9. SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERS KİTABININ SÖZ VARLIĞI VE ÖĞRENCİLERİN SÖZ VARLIĞINI GELİŞTİRMEDEKİ ETKİSİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEBİLE ALKIR
Danışman: Fatih Veyis
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Millî Eğitim Bakanlığı tarafından ortaöğretim 9. sınıflarda okutulan ders kitaplarındaki söz varlığının tespit edilmesi ve öğrencilerin söz varlığını geliştirmedeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmamızda karma yöntem araştırma modellerinden nitel süreci nicel sürecin takip ettiği ve nicel sürecin daha baskın olduğu keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmada nitel-nicel veri toplama ve analiz süreçleri araştırmanın temel probleminin cevaplanmasında çok yönlü ve daha derinlikli açıklamalar getirilebilecek şekilde yürütülmüştür. Çalışmanın ilk aşamasını oluşturan nitel süreçte 9. Sınıf Türk dili ve edebiyatı ders kitabında yer alan metinler incelenerek söz varlığı tespit edilmiştir. Bu aşama ders kitabının sahip olduğu söz varlığının bir değerlendirmesini içermenin yanında öğrencilerin söz varlığını geliştirmedeki etkisini nicel boyutta ölçebilmek için geliştirilen başarı testi için de veri oluşturmuştur. Bu yönüyle ilk aşamadaki nitel analiz süreçlerinden elde edilen veriler, nicel aşamadaki ölçme aracının geliştirilmesinde kullanılmış ve bir karmalama noktası oluşturulmuştur. Bulgular: Araştırmada 9. Sınıf ders kitabının söz varlığı; temel söz varlığı, yabancı sözcükler, terim söz varlığı, argo sözcükler, çeviri sözcükler, atasözleri, deyimler, kalıplaşmış sözler, ikileme sözler, kalıp sözler olarak incelenmiş ve yüzde frekans olarak verilmiştir. Öğrencilerin ders kitabında geçen bu söz varlıklarını bir yıl boyunca Türk dili ve edebiyatı dersi kapsamında görmelerinden hareketle ne düzeyde edindikleri ise araştırmanın nicel boyutunda yapılan ön test ve son test ile değerlendirilmiştir. Kitapta yer alan söz varlığının anlamlı düzeyde edinildiğini zayıf deneysel süreçten hareketle söyleyebiliriz. Sonuçlar: Araştırmada 9. Sınıf ders kitabında söz varlığı olarak 162 kalıp söz, 41 argo,5 kalıplaşmış söz,114 ikileme, 1302 yabancı sözcük, 226 deyim, 3 atasözü, 548 terim anlamlı sözcük ve 2 Almanca, 2 Latince, 4 Rusça, 29 Rumca, 4 İngilizce, 15 İtalyanca, 65 Fransızca, 48 Farsça, 362 Arapça sözcükten olmak üzere 531 çeviri sözcüğün yer aldığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen nitel verilerden hareketle hazırlanan söz varlığı başarı testi 171 öğrenciye ön test olarak uygulanmış ve bu öğrencilerin Türk dili ve edebiyatı dersine yıl boyunca katılımlarının sonunda son test olarak da uygulanmıştır. Araştırmada ön test ve son testler arasındaki farkın anlamlı düzeyde farklılaştığı görülmüştür. Dolayısıyla 9. Sınıflarda okutulan ders kitabının söz varlığını geliştiren bir materyal olduğu sonucuna ulaşılmıştır.