Kur'an Metninin Allah'a Aidiyetinin Nakli Referansları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslâm Bilimleri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARZU ÇOLAK
Danışman: İbrahim Tetik
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan, Yaratıcı tarafından benliğinde halk edilen potansiyel inanma ihtiyacıyla aşkın varlıkla bağlantı kurma gereksinimi duymuştur. Allah'ın yeryüzünde halife olarak tayin ettiği insanın yaratıcısını tanıma ve anlamlandırma sürecinde ferdi teşebbüsleri değerli olarak addedilse de sağlıklı iletişimin öteden beri yegâne güvencesi vahiy olmuştur. Kur'an-ı Kerim, vahyin geliş yolları hakkında küllî bilgiler vermekle beraber vahye muhatap olan elçilerin dışında hedef kitle tarafından bu iletişim modelinin tam anlamıyla anlaşılması, mahiyetinin tanılanması insanı oldukça zorlamaktadır. Vahyi gönderenin mutlak varlık olan Allah, muhatabının ise türlü eksiklikleri barındıran yaratılmış insan olması, bu iletişimi anlamayı meşakkatli hale getirmektedir. Vahiy mahsulü olan Kur'ân-ı Kerîm'in nüzûl-inzâl keyfiyeti, Hz. Peygamber'e intikal şekli öteden beri tartışılagelmiş hâlihazırda da güncelliğini koruyan bir mesele olarak orta yerde durmaktadır. Kur'ân'ın kaynağının İlâhî olduğu şüphe götürmez bir gerçek olmakla birlikte vahyin intikalinde salt lafız, mana ya da her iki unsurun da aynı anda devrede olup olmadığıyla ilgili gerek gelenekte gerekse modern dönemde yer etmiş, kimi zaman birbirini teyit edici kimi zaman ise nakzedici çeşitli görüşler ileri sürülmüştür. Bu yaklaşımlardan her birinin akademik bir disiplin ve kriterler dahilinde incelenmesiyle sahih görüşler sakimlerinden ayırt edilmelidir. Vahyin temel aidiyet mantalitesinin ayrılmaz bir parçası olarak düşündüğümüz lafız ve mana birlikteliği öngörüsüyle tasarladığımız çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmanın amacı, kapsamı, kaynakları ile Allah-insan iletişim ihtiyacı ve aracı melek Cibril (as) ile vahyin muhatabı olan Hz. Peygamber'in (sav) özelliklerinden vahyin lafız ve mana boyutuna hamledilebilecek veçheleriyle bahsedilmiştir. Birinci bölümde Kur'ân'ın lafız olarak ikincisinde ise mana itibariyle Allah'a aidiyetinin delilleri analitik bir tarzda incelenmiştir. Neticede her görüşün hakkını teslim etmekle birlikte, Kur'ân'ın Allah'tan lafız ve mana birlikteliğiyle inzâl edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca iddialarda yer bulan Hz. Peygamber'in çektiği sıkıntıların akabinde gelişigüzel bir tarzda Kur'ân metnine müdahalelerde bulunduğu savı da eleştiriye tabi tutulmuştur. Araştırma kapsamında ele alınan konuların tümünde Kur'ân metninin lafız ve manasının kaynak değerini sorgulamaktan ziyade bağımsız bir şekilde hangi kaynağa ait olduğu üzerinde yoğunlaşılmıştır. Bu sayede güncel bir tartışma konusunun suni bir gündem oluşturma amacıyla ortaya atılan mesnetsiz ithamlardan mı ibaret olduğu yoksa önceki dönem ulemasının gözden kaçırdığı ve hakkının yeniden teslim edilmesi gereken güncellenmeye açık bir konu mu olduğu açıklığa kavuşturulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kur'ân, Vahy, İnzâl, Lafız, Mana.