Klasik Dönem İstanbul Camilerindeki Hatların Sanat Açısından Değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanat Kuramı ve Eleştiri Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Aslı Meva Ötügen

Danışman: Ali Murat Aktemur

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Temeli, ''bir'' olma üzerine kurulu olan İslâm dininde ses ve sözlerdeki birlik ''ikra'' (oku) kelimesiyle, mekânda birlik ise ''cami'' kelimesiyle karşılık bulur. Kur'an'ın ilk ayeti olan ''ikra'' (oku) emri ve Kalem Sûresi 1. ayet ile 'Alâk Sûresi 4. ayetinde '' Ellezî 'alleme bi'l-kalem'' (O, kalemle yazıyı öğretendir) şeklindeki beyanlar, İslâm dininde okumak kadar yazmanın da ne derece önemli olduğunu vurgular. Müslümanların ibadet etmek için toplandıkları, insan ile din kavramlarının bütünleştiği, İslâm'ın madden şekil bulmuş hali olarak '' Allah'ın Evi'' şeklinde nitelendirilen camilerimiz, insanlık için bir ibadethane olmanın yanı sıra estetik ve sanat unsurlarını da bünyesinde barındıran mekânlar olup, inanç ile geleneğin adeta ruh bulmuş halidir. Kalp, akıl ve zevk üçgeni içinde bir medeniyet sembolü olan camiler, günümüzde, çoğunun ismini ve mezarını bilmediğimiz usta eller tarafından işlenmiş kitâbeler ile donatılıdır. Bu kitâbeler, bir süsleme unsuru olmanın ötesinde, ibadet için gelenlere bi nevî eğitim yuvası, edep, ahlâk ocağı olma rolünü de üstlenmektedir. Binlerce yıllık geçmişiyle medeniyetin önemli bir sembolü olan İstanbul, bu açıdan, en zengin örnekleri bünyesinde barındırmaktadır. Bu sebeple çalışmamız, ''İstanbul Klâsik Dönem Camilerindeki Hatların Sanat Açısından Değerlendirilmesi'' üzerine araştırmada bulunup, en nadide ustalar tarafından hakkedilip, '' günümüze gönderilen mektuplar '' olarak adlandırabileceğimiz hatları ele alarak, bunları gün yüzüne çıkarmayı, önceden yapılan çalışmalara ek bilgi sunup, gelecek çalışmalara kaynak olmayı hedeflemektedir.