Öz bakım yetersizliği bakım modeli ve mobil uygulama destekliverilen bakımın gastrointestinal kanserli hastaların semptomları ve yaşam kalitesiüzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN ÇIRACI YAŞAR
Danışman: Mehtap Tan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırmanın amacı; öz bakım yetersizliği bakım modeli ve mobil uygulama destekli verilen bakımın gastrointestinal kanserli hastaların semptomları ve yaşam kalitesi üzerine etkisi değerlendirmektir. Materyal ve Metot: Araştırma, Mayıs 2021-Mayıs 2023 tarihleri arasında yapıldı. Veri toplama sürecinde araştırmanın evrenini, Aralık 2021- Ocak 2023 tarihlerinde Erzurum Atatürk Üniversitesi Araştırma Hastanesi Medikal Onkoloji Kliniği'nde yatmakta olan gastrointestinal kanserli hastalar oluşturdu. 27 müdahale ve 29 kontrol olmak üzere toplam 56 gastrointestinal kanserli hasta örneklem grubuna alındı. Müdahale grubundaki hastaların bakımı, öz bakım yetersizliği kuramına uygun olarak klinikte ve mobil uygulama desteği ile evde olmak üzere 6 hafta yapıldı. Kontrol grubuna rutin hemşirelik bakımı dışında herhangi bir müdahalede bulunulmadı. Araştırma verileri hastalar ile ilk karşılaşmada ve 6. haftanın sonunda Hasta Tanıtım Formu, Edmonton Semptom Tanılama Ölçeği (ESTÖ), Yaşam Kalitesi Ölçeği (EORTC QLQ-C30) ve Öz Bakım Gücü Ölçeği (ÖBGÖ), müdahale grubu için ayrıca TürkçeBilgisayar Sistemi Kullanılabilirlik Anketi Kısa Versiyon (T-CSUQ- SV) kullanılarak toplandı. Bulgular: Müdahale ve kontrol grupları arasında EORTC QLQ-C30 Semptom alt boyutu ve ÖBGÖ son testte puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı olduğu saptandı (p<0.01). Son testte, müdahale grubunda ESTÖ ve EORTC QLQ-C30 İşlevsel alt boyutu puan ortalamaları azaldığı, kontrol grubunda ise arttığı ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı olduğu tespit edildi (p<0.01). Son testte, kontrol grubunda EORTC QLQ-C30 Genel İyilik Hali alt boyutu puan ortalaması azaldığı, müdahale grubunda ise arttığı ve gruplar arasındaki farkın istatistiksel olarak ileri düzeyde anlamlı olduğu tespit edildi (p<0.01). Mobil uygulamanın kullanılabilirliğine ilişkin sonuçlar uygulamaya yönelik genel memnuniyet düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir. Sonuç: Araştırma sonucunda Öz bakım yetersizliği bakım modeli ve mobil uygulama destekli verilen bakımın gastrointestinal kanserli hastaların yaşadıkları semptomları azalttığı, öz bakım gücünü ve hastalıkla ilişkili yaşam kalitesini artırdığı belirlendi. Bu sonuçtan hareketle, kuram temelli bakımın teknolojik gelişim ile entegre edilerek klinik süreçlere dahil edilmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Gastrointestinal kanser, hasta bakımı, hemşirelik, mobil uygulama, öz bakım gücü, öz bakım yetersizliği kuramı, semptom yönetimi, yaşam kalitesi